Anale chlamydia: klachten, test en behandeling

Anale chlamydia is een chlamydia-infectie in het slijmvlies van je endeldarm. Ze geeft meestal geen enkele klacht, en ze komt niet terug uit een urinetest. Alleen een uitstrijkje van de anus vindt haar.

Dat tweede punt is waar de meeste mensen op vastlopen. Je laat je netjes testen, de uitslag is schoon, en toch zit de infectie er nog.

Hieronder lees je hoe dat kan, welke klachten er soms wel zijn, en wat er na een positieve uitslag gebeurt.

Wat is anale chlamydia?

Het is dezelfde bacterie als bij gewone chlamydia, Chlamydia trachomatis, alleen op een andere plek: het slijmvlies van de endeldarm in plaats van de plasbuis of de baarmoedermond. De bacterie zelf gedraagt zich er niet anders. Wat verandert, is hoe je hem aantoont.

Je loopt het op bij receptief anaal contact. Dat gaat om een penis, maar ook om vingers of speeltjes, en de Europese richtlijn noemt die routes allemaal (de Vries, 2021).

Er is nog een route die vaak wordt vergeten. Bij vrouwen kan de bacterie ook zonder anale seks in de endeldarm terechtkomen, doordat afscheiding vanuit de vagina die kant op loopt.

Welke klachten geeft anale chlamydia?

Meestal geen. De Europese richtlijn stelt dat de meerderheid van de rectale infecties met chlamydia en gonorroe zonder klachten verloopt en alleen met een laboratoriumtest te vinden is (de Vries, 2021). Een onderzoek op Réunion vond dat élke extragenitale infectie die het vond symptoomloos was (Calas, 2021).

Is er wel iets, dan lijkt het op een lichte darmirritatie: wat slijm, jeuk, een loze aandrang, soms een streepje bloed. Die klachten heten samen proctitis.

Ze zijn zo mild dat mensen ze aan iets anders toeschrijven.

Een drukke week, een verkeerd hapje, of aambeien. Het volledige klachtenbeeld en hoe je het uitpluist staat in proctitis: symptomen, oorzaken en testen.

Waarom mist een urinetest anale chlamydia?

Omdat een urinetest kijkt naar wat er in je plasbuis zit. De endeldarm loost niets in je urine, dus een infectie daar laat in dat monster geen spoor na. Hetzelfde geldt voor een bloedtest, die naar antistoffen kijkt en niet naar de plek van de infectie.

Dit is geen randgeval. Het is de reden dat extragenitaal testen een eigen onderzoeksveld heeft (Chan, 2016).

De tabel laat zien welk monster wat oplevert.

Kijk naar de tweede rij. Wie alleen urine inlevert na receptief anaal contact, krijgt een schone uitslag die over de verkeerde plek gaat. Meer verklaringen voor dat scenario staan in soa-test negatief maar toch klachten.

Hoe laat je anale chlamydia testen?

Met een uitstrijkje van de anus, dat het lab met een PCR onderzoekt. Het wattenstaafje gaat een klein stukje het anale kanaal in en wordt rondgedraaid. Het duurt seconden, het doet geen pijn, en je mag het zelf doen.

Dat laatste is goed onderzocht. In een studie uit 2024 deden thuis afgenomen rectale uitstrijkjes niet onder voor uitstrijkjes die in de zorg werden afgenomen (Orser, 2024).

Onze test op chlamydia, gonorroe en trichomonas gebruikt diezelfde PCR. Kies bij het bestellen voor een anale swab als je risico daar zat, want de standaardafname kijkt naar de genitale kant. De praktische kant staat in soa in de anus en hoe je test.

Over timing: chlamydia is doorgaans na ongeveer twee weken betrouwbaar aan te tonen. Test je eerder, dan kan de uitslag te vroeg zijn. Zie hoe lang na onbeschermde seks je kunt testen.

Hoe wordt anale chlamydia behandeld?

Met antibiotica, voorgeschreven door een arts. Voor rectale chlamydia wordt doorgaans doxycycline gebruikt in plaats van een eenmalige dosis azitromycine, omdat doxycycline op die plek beter aanslaat.

Wij testen en behandelen niet, dus die keuze ligt bij je huisarts of de soa-poli.

Belangrijk detail: als de uitslag LGV blijkt te zijn, duurt de kuur langer dan bij gewone chlamydia. Waarom dat uitmaakt lees je in LGV: de soa die een gewone chlamydiatest mist. Meer over de kuur zelf staat in chlamydia behandeling.

Moet je na de behandeling opnieuw testen?

Dat bespreek je met de arts die je behandelt. Een hertest kan zinvol zijn om te controleren of de infectie weg is, en omdat herbesmetting via een onbehandelde partner vaak voorkomt. Wat daarbij komt kijken staat in chlamydia hertest en controle na behandeling.

Te snel hertesten heeft één valkuil. Resten van dood bacterieel DNA kunnen een PCR nog een tijd positief laten uitslaan, ook als de infectie al weg is.

Daarom bepaalt je arts het moment, niet je ongeduld.

Neem twee mensen die op dezelfde dag positief testten op anale chlamydia, en die 6 weken later opnieuw testten.

De een liet zijn partner meebehandelen, de ander niet. Alleen de tweede bleek opnieuw besmet. Wat mij daarbij opvalt: de kuur is zelden het probleem, de onbehandelde partner bijna altijd.

Het RIVM houdt de Nederlandse soa-cijfers bij via de centra seksuele gezondheid, en chlamydia staat daar al jaren op nummer één van de gevonden infecties. Dat het zo vaak voorkomt, is precies waarom het monster op de juiste plek moet worden genomen.

Bronnen

• de Vries HJC, et al. 2021 European Guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by sexually transmissible pathogens. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2021. PMID 34057249.
• Chan PA, et al. Extragenital Infections Caused by Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae: A Review of the Literature. Infectious Diseases in Obstetrics and Gynecology, 2016. PMID 27366021.
• Calas A, et al. Prevalence of urogenital, anal, and pharyngeal infections with Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, and Mycoplasma genitalium: a cross-sectional study in Reunion island. BMC Infectious Diseases, 2021. PMID 33478403.
• Orser L, et al. Testing for extragenital Neisseria gonorrhoeae and Chlamydia trachomatis: At-home pharyngeal and rectal self-swabs are non-inferior to those completed in healthcare settings. PLoS One, 2024. PMID 38768150.
• RIVM, Soa-surveillance Nederland. Geraadpleegd augustus 2026.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.