Schurft is besmettelijk vanaf ongeveer een tot twee weken na de besmetting, dus ruim voordat je zelf iets merkt, tot ongeveer twaalf uur nadat je met de behandeling begonnen bent. Die twaalf uur staat in de LCI-richtlijn van het RIVM, op voorwaarde dat je de hygiënemaatregelen volgt.
De jeuk erna is geen maatstaf.
Veel mensen blijven weken jeuken terwijl er geen levende mijt meer op hun huid zit. Dat is een nawee van de allergische reactie, geen teken dat je nog besmettelijk bent.
Vanaf wanneer ben je besmettelijk?
Je bent besmettelijk zodra er volwassen mijten op je huid rondlopen die kunnen overstappen, meestal een tot twee weken na de besmetting. De jeuk begint pas veel later, bij een eerste besmetting na twee tot zes weken. Dat gat tussen besmettelijk zijn en klachten hebben is het lastige aan schurft.
Je geeft het door voordat je het weet.
Bij een tweede besmetting draait die volgorde om. Je afweer kent de mijt dan al, dus de jeuk kan binnen één tot vier dagen opkomen (RIVM).
Hoe lang blijf je besmettelijk na de behandeling?
Ongeveer twaalf uur na de eerste behandeling ben je in de praktijk niet meer besmettelijk, mits je de crème correct hebt aangebracht en schone kleding en beddengoed gebruikt. Dat betekent niet dat je klaar bent: de tweede ronde na een week hoort er nog bij.
| Moment | Besmettelijk? | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Week 0, het contact | Nee | Mijten komen op de huid, nog te weinig en te jong |
| Week 1 tot 2 | Ja | Mijten zijn volwassen en kunnen overlopen |
| Week 2 tot 6 | Ja | Jeuk begint, vaak pas nu wordt het opgemerkt |
| Eerste 12 uur van de behandeling | Ja | Mijten gaan dood, maar nog niet allemaal |
| Vanaf 12 uur na de start | Nee | Mits correct aangebracht en schoon textiel |
| Week na de behandeling | Nee | Jeuk kan blijven, dat is een allergische nawee |
De op één na laatste rij is de rij die mensen zoeken. De laatste rij is de rij die ze geruststelt.
Wij zien dat de meeste onrust in die laatste rij zit. Mensen blijven zichzelf besmettelijk voelen zolang het jeukt, en houden daardoor langer afstand dan nodig is.
Waarom blijft de jeuk na de behandeling?
De jeuk komt van een allergische reactie op de mijt en zijn uitwerpselen, en dat materiaal zit nog in je huid als de mijten al dood zijn. Je afweer heeft tijd nodig om te kalmeren. Twee tot vier weken naijleffect is niet ongewoon.
Dat is vervelend, maar het is geen mislukking.
Nieuwe gangetjes of nieuwe bultjes die na de behandeling ontstaan, zijn wél een reden om terug te gaan naar je huisarts. Het verschil zit in nieuwe huidafwijkingen, niet in het gevoel.
Wanneer kun je weer seks hebben?
Na twaalf uur is het risico op overdracht klein, maar het heeft weinig zin om te hervatten voordat je partner ook behandeld is. Anders wisselen jullie de mijt gewoon terug. De richtlijn adviseert daarom om partners en huisgenoten op hetzelfde moment te behandelen.
Gelijktijdig is belangrijker dan snel.
Waarom schurft in de soa-richtlijn staat zonder een klassieke soa te zijn, leggen we uit in is schurft een soa.
Hoe lang overleeft de mijt buiten het lichaam?
Buiten een menselijke huid overleeft de schurftmijt ongeveer twee tot drie dagen, afhankelijk van temperatuur en vochtigheid. Daarom volstaat het om kleding en beddengoed van de laatste dagen op 60 graden te wassen, en om wat niet gewassen kan worden een paar dagen apart te leggen.
Je hoeft je matras niet weg te doen.
Bij de zeldzame vorm scabies crustosa ligt dat anders, want daarbij zitten er tot 4.700 mijten per gram huidschilfer en speelt textiel wel een grote rol (RIVM). Die vorm komt vooral voor bij mensen met een verminderde afweer.
En wat betekent dit voor testen?
Voor schurft zelf betekent het niets, want er bestaat geen labtest voor. De diagnose wordt op het oog gesteld. Wat wel meespeelt, is dat langdurig huidcontact vaak samenvalt met seksueel contact, en daar horen infecties bij die wél meetbaar zijn.
De RIVM-richtlijn noemt dat ook: overweeg soa-testen als de besmetting waarschijnlijk via seksueel contact is opgelopen. Wij vinden dat een eerlijkere formulering dan schurft zelf een soa noemen, want het gaat om het contactmoment en niet om de mijt.
Chlamydia en gonorroe zijn doorgaans betrouwbaar aan te tonen vanaf ongeveer twee weken na het risico, bijvoorbeeld met een gecombineerde test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Hoe dat samenhangt met parasitaire huidklachten staat in ons hoofdartikel over schaamluis. Bespreek een uitslag met je huisarts.
Bronnen
- RIVM, LCI-richtlijn scabiës. lci.rivm.nl
- Rosumeck S, Nast A, Dressler C. Ivermectin and permethrin for treating scabies. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018. PMID 29608022
- Patel PU, Tan A, Levell NJ. A clinical review and history of pubic lice. Clinical and Experimental Dermatology, 2021. PMID 33811771
- Richtlijnendatabase, Multidisciplinaire richtlijn seksueel overdraagbare aandoeningen, module scabiës. richtlijnendatabase.nl
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
Discreettest
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
