Verstopte eileiders: oorzaken en zwanger worden

Verstopte eileiders betekent dat een eicel de baarmoeder niet kan bereiken, meestal door littekenweefsel na een ontsteking. In een Zweeds cohort kwam onvruchtbaarheid door eileiderschade voor bij 10,8 procent van de vrouwen met een bevestigde bekkenontsteking, tegen 0 procent van de controles (Weström, 1992). Een soa-test meet die schade niet.

Dat laatste is precies wat ik hier wil rechtzetten.

Wij verkopen soa-tests, dus dit voelt gek om op te schrijven. Maar als je vraag over je vruchtbaarheid gaat, is onze test niet het antwoord. Die vraag hoort bij een huisarts of een gynaecoloog.

Hieronder lees je waar die scheidslijn precies loopt.

Wat zijn verstopte eileiders?

Een eileider is een dun kanaal dat de eierstok met de baarmoeder verbindt. Raakt de binnenkant beschadigd, dan kan hij vernauwen of helemaal dichtgaan. Een eicel en een zaadcel bereiken elkaar dan niet meer, en artsen spreken van een tubaire factor bij de kinderwens.

Verstopt is trouwens een woord uit de spreektaal.

In een brief van de gynaecoloog lees je eerder afgesloten eileiders, tubapathologie of hydrosalpinx. Dat laatste betekent dat een afgesloten eileider zich met vocht heeft gevuld. Het gaat over hetzelfde probleem, alleen preciezer opgeschreven.

Eén eileider dicht is iets anders dan allebei. Bij één werkende eileider kan een zwangerschap nog steeds ontstaan. Het duurt dan vaak wel langer.

Littekenweefsel is de meest voorkomende oorzaak, maar niet de enige. Endometriose, een eerdere buikoperatie en een doorgebroken blindedarm kunnen ook schade geven. Een soa is dus lang niet altijd de verklaring.

Hoe zo'n ontsteking in het bekken ontstaat lees je in bekkenontsteking (PID).

Hoe weet je of je eileiders verstopt zijn?

Meestal merk je er niets van. Verstopte eileiders doen geen pijn en geven geen afscheiding. Veel vrouwen komen er pas achter als zwanger worden niet lukt, en zekerheid komt dan van beeldonderzoek dat een gynaecoloog aanvraagt, bijvoorbeeld een HSG met contrastvloeistof.

Er bestaat geen zelftest voor.

Geen enkele test die je thuis doet kijkt in je eileiders. Dat geldt voor bloedonderzoek net zo goed als voor een uitstrijkje. Wij kunnen het ook niet, en wie suggereert van wel, belooft iets anders dan hij levert.

Wat wel een aanwijzing kan zijn: een doorgemaakte bekkenontsteking, een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, of een chlamydia die pas laat is gevonden. Zulke dingen kunnen de kans vergroten. Bewijzen doen ze niets.

Stel je voor: je bent 31 en jullie proberen al een jaar zwanger te worden. Op je 22e had je een chlamydia, gevonden bij een routinecheck, zonder één klacht. Dat is precies het soort detail dat je huisarts wil horen.

Wat is de rol van chlamydia?

Chlamydia is de meest voorkomende infectieuze oorzaak van schade aan de eileiders. De bacterie kan omhoog gaan en daar een ontsteking geven die littekenweefsel achterlaat. Het vervelende is dat dit vaak stil gebeurt, zonder dat een vrouw ooit heeft geweten dat ze de infectie had.

Onderzoekers gebruiken al decennia bloedonderzoek naar antistoffen om dat verband te bestuderen. Bij vrouwen met schade aan de eileiders worden vaker sporen van een doorgemaakte chlamydia gevonden dan bij vrouwen zonder (den Hartog, 2006).

Zulke bepalingen zeggen iets over een groep, niet over jou.

Binnen een vruchtbaarheidsonderzoek kunnen ze helpen inschatten hoe groot de kans op tubapathologie is. Beeldvorming vervangen ze niet (Mouton, 2002). Ook dit hoort dus bij de gynaecoloog en niet bij een thuistest.

Het RIVM meldt in zijn jaarrapportage al jaren dat chlamydia de meest gevonden soa in Nederland is. De aantallen zijn het hoogst onder de vijfentwintig. Dat is precies de leeftijd waarop een kinderwens nog ver weg voelt.

En dan het punt waar ik het vaakst overheen zie stappen.

Antibiotica ruimen de bacterie op. Littekenweefsel maken ze niet ongedaan. Later behandelen helpt dus tegen de infectie, maar het draait schade die er al zit niet terug.

Meer daarover lees je in chlamydia gevolgen en onvruchtbaarheid.

Wat zegt een soa-test hier wel en niet over?

Een soa-test beantwoordt één vraag: zit er nu een infectie in je lichaam. Over de staat van je eileiders zegt hij niets, want dat is een vraag over structuur en niet over bacteriën. Beide vragen zijn even geldig, ze horen alleen bij een andere deur.

Deze tabel zet het naast elkaar.

De tweede rij is de belangrijkste van de vijf. Kom je hier met zorgen over je vruchtbaarheid, dan is een test bestellen de langste route naar je antwoord.

Gaat je vraag wel over een infectie nu, dan kun je je bij ons laten checken met een test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Dat kan zonder afspraak en zonder dat er iets in je huisartsendossier komt.

Kun je nog zwanger worden met verstopte eileiders?

Vaak wel, en dat verdient meer nadruk dan het krijgt. In het Zweedse cohort lukte het 84 procent van de vrouwen met een bevestigde bekkenontsteking wél om zwanger te worden. Bij 16,0 procent lukte het niet, tegen 2,7 procent van de controles (Weström, 1992).

Lees die cijfers wel goed.

Ze gaan over vrouwen bij wie een ontsteking met een kijkoperatie was vastgesteld. Het is dus geen kans die iedereen loopt die ooit chlamydia heeft gehad. Voor die veel grotere groep bestaan zulke getallen niet.

Er zit wel een tweede punt in dezelfde studie. Van de eerste zwangerschappen na de kijkoperatie was 9,1 procent buitenbaarmoederlijk, tegen 1,4 procent bij de controles (Weström, 1992). Een beschadigde eileider kan een bevruchte eicel vasthouden.

Gynaecologen kijken daarom bij vrouwen met een doorgemaakte bekkenontsteking vaak vroeg mee in een zwangerschap. Wat er verder mogelijk is, bespreek je met hen. Dat gesprek hoort daar en niet op een testpagina.

Wil je eerst weten hoe soa's en een kinderwens zich tot elkaar verhouden, lees dan soa en kinderwens.

Wat kun je nu doen?

Dat hangt af van welke vraag je echt hebt. Maak je je zorgen over een infectie nu, dan is testen snel en zinvol. Gaat het over je vruchtbaarheid of over schade uit het verleden, dan is de huisarts de eerste stap en niet een test.

Neem naar dat gesprek drie dingen mee. Of je ooit een soa hebt gehad en wanneer. Of je ooit met buikpijn bij een arts bent geweest, en hoe lang jullie al proberen.

Dat klinkt klein, maar het scheelt zomaar een consult.

Thuisarts.nl legt in gewone taal uit wat een huisarts doet als zwanger worden niet lukt. De NHG-Standaard Het soa-consult beschrijft hoe huisartsen in Nederland naar soa-klachten kijken. Allebei lezen prettiger dan een forum.

Leest je partner mee, laat je dan samen checken. Bij een positieve uitslag bij één van jullie is de ander vaak ook aan de beurt.

Twijfel je nog? Bel deze week je huisarts met één concrete vraag: is verder onderzoek naar mijn eileiders in mijn situatie zinvol.

Verder lezen

Voor de ontsteking die aan de schade voorafgaat: eileiderontsteking en ontsteking van de baarmoeder.

Voor de infectie die er het vaakst achter zit: chlamydia bij vrouwen.

Bronnen

• Weström L, et al. Pelvic inflammatory disease and fertility. A cohort study of 1,844 women with laparoscopically verified disease and 657 control women with normal laparoscopic results. Sexually Transmitted Diseases, 1992;19(4):185-92. PMID 1411832.
• den Hartog JE, et al. Chlamydia trachomatis-associated tubal factor subfertility: Immunogenetic aspects and serological screening. Human Reproduction Update, 2006. PMID 16832042.
• Mouton JW, et al. Tubal factor pathology caused by Chlamydia trachomatis: the role of serology. International Journal of STD and AIDS, 2002. PMID 12537722.
• RIVM, Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland, jaarrapportage. Geraadpleegd juli 2026.
• NHG-Standaard Het soa-consult, Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd juli 2026.
• Thuisarts.nl, Ik word niet zwanger. Geraadpleegd juli 2026.

Elk testresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.