LGV: de soa die een gewone chlamydiatest mist

LGV is een soa die door chlamydia wordt veroorzaakt, maar door de agressievere typen L1, L2 en L3. Een gewone chlamydiatest ziet dát het chlamydia is en niet wélk type. Dat verschil telt, want LGV vraagt een langere antibioticakuur dan gewone chlamydia.

De volledige naam is lymphogranuloma venereum. In Nederland komt het vooral voor bij mannen die seks hebben met mannen.

Hieronder staat wat het is, waarom de standaardtest het type mist, en wat de Nederlandse cijfers over de laatste jaren laten zien.

Wat is LGV?

Het is een invasieve vorm van een chlamydia-infectie. Waar gewone chlamydia in het slijmvlies blijft, dringt LGV door naar het lymfeweefsel eronder. Dat verklaart waarom de klachten heftiger kunnen zijn en waarom een korte kuur niet volstaat.

De verwekker is dezelfde bacterie, Chlamydia trachomatis, alleen in een andere serovar.

In Nederland dook LGV vanaf 2003 op bij mannen die seks hebben met mannen, eerst vooral bij mannen met hiv (van Aar, 2020). Dat beeld is inmiddels verschoven, en dat is precies waarom deze pagina bestaat.

Welke klachten geeft LGV?

Bij een rectale infectie geeft LGV klassiek een forse proctitis: hevige pijn bij en rond de anus, bloed of slijm, en sterke loze aandrang. De Europese richtlijn noemt LGV expliciet als oorzaak van proctitis en merkt op dat het steeds vaker bij hiv-negatieve mannen wordt gevonden (de Vries, 2021).

Soms zijn er gezwollen lymfeklieren in de lies.

Maar die reputatie klopt niet meer helemaal.

Uit de Nederlandse surveillancecijfers blijkt dat het aandeel LGV-patiënten zónder klachten opliep van 31,4 procent in 2011 naar 49,3 procent in 2017 (van Aar, 2020). Ongeveer de helft van de gevonden gevallen merkt dus niets.

Waarom mist een gewone chlamydiatest LGV?

Omdat een standaard-PCR aantoont dat er Chlamydia trachomatis aanwezig is, zonder onderscheid te maken tussen de gewone typen en de L-typen. Om LGV vast te stellen is een extra typering op hetzelfde monster nodig. Zonder die stap heet de uitslag simpelweg "chlamydia positief".

Er speelt nog iets. Bij rectale klachten wordt de infectie alleen gevonden als er een uitstrijkje van de anus is genomen. Een urinetest levert hier niets op, zoals we uitwerken in anale chlamydia.

Twee filters achter elkaar dus: de juiste plek, en daarna het juiste type.

Nederland stapte in 2015 over van selectief naar universeel LGV-testen bij rectale chlamydia (van Aar, 2020). Dat gebeurde niet zonder reden.

Hoe vaak komt LGV in Nederland voor?

Het RIVM en de GGD Amsterdam volgden LGV tussen 2011 en 2017 via de centra seksuele gezondheid. In die periode groeide het aantal diagnoses en veranderde vooral wie het kreeg.

Bron: van Aar, 2020, op basis van 224.194 consulten. Lees die tabel van boven naar beneden en het patroon springt eruit: LGV verschoof van een zichtbare ziekte bij mannen met hiv naar een vaak stille infectie bij mannen zonder hiv.

Europees breed is het waarschijnlijk fors ondergediagnosticeerd. In een studie over meerdere landen bleek 25,6 procent van de chlamydia-positieve rectale uitstrijkjes bij msm om LGV te gaan, en de onderzoekers concludeerden dat LGV in Europa substantieel wordt gemist (Cole, 2020).

Hoe wordt LGV behandeld?

Met een langere antibioticakuur dan gewone chlamydia, voorgeschreven door een arts. In de praktijk gaat het om doxycycline gedurende drie weken in plaats van één week.

Daar zit het hele belang van de typering.

Wordt LGV als gewone chlamydia behandeld, dan is de kuur te kort en kan de infectie terugkomen. Dat is geen theoretisch risico; het is de reden dat het type überhaupt apart wordt bepaald. Wij testen en behandelen niet, dus die kuur loopt via je huisarts of de soa-poli. Wat er na een positieve uitslag gebeurt staat in positief getest op een soa: wat nu.

Voor wie is LGV relevant?

Vooral voor mannen die receptieve anale seks hebben met wisselende partners. Dat is de groep waarin LGV in Nederland vrijwel uitsluitend wordt gevonden, en de groep waarvoor de surveillance is opgezet.

Heb je forse anale klachten na receptief contact, dan hoort dit in het rijtje mogelijkheden.

Stel je twee mannen voor die in dezelfde week positief testten op chlamydia, allebei zonder klachten, en allebei 1 week doxycycline kregen.

Bij de een werd het monster ook getypeerd, en het bleek LGV. Zijn kuur ging van één week naar drie. Bij de ander gebeurde die typering niet, en hij weet nog steeds niet welk type hij had. Ik zou dat altijd willen weten.

Heb je geen klachten maar wel dat risicoprofiel, dan is de boodschap van de cijfers hierboven dat klachtenvrij zijn steeds minder zegt. Hoe vaak en waarop je dan test staat in soa testen voor msm.

Voor het bredere klachtenbeeld: proctitis: symptomen, oorzaken en testen. Onze test op chlamydia, gonorroe en trichomonas toont chlamydia aan met een PCR; de LGV-typering is een aanvullende stap die via de zorg loopt, en dat zeggen we liever eerlijk.

Bronnen

• van Aar F, et al. Increasing trends of lymphogranuloma venereum among HIV-negative and asymptomatic men who have sex with men, the Netherlands, 2011 to 2017. Eurosurveillance, 2020. PMID 32290900.
• Cole MJ, et al. Substantial underdiagnosis of lymphogranuloma venereum in men who have sex with men in Europe: preliminary findings from a multicentre surveillance pilot. Sexually Transmitted Infections, 2020. PMID 31235527.
• de Vries HJC, et al. 2021 European Guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by sexually transmissible pathogens. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2021. PMID 34057249.
• Chan PA, et al. Extragenital Infections Caused by Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae: A Review of the Literature. Infectious Diseases in Obstetrics and Gynecology, 2016. PMID 27366021.
• RIVM, Soa-surveillance Nederland. Geraadpleegd augustus 2026.

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.