SOA testen voor MSM: welke checks en hoe vaak

MSM staat voor mannen die seks hebben met mannen. Voor deze groep horen hiv, syfilis, chlamydia en gonorroe bij een complete soa-check. Heb je orale of anale seks gehad, dan is alleen een urinetest vaak niet genoeg: ook keel en anus tellen mee. Hoe vaak je test hangt af van je seksleven en of je PrEP gebruikt.

Dat laatste punt over keel en anus wordt vaak vergeten. Juist daar zit volgens onderzoek een deel van de gemiste infecties.

Welke soa-tests zijn belangrijk voor MSM?

Voor MSM gaat het meestal om hiv, syfilis, chlamydia en gonorroe, afhankelijk van je situatie aangevuld met hepatitis. Hiv en syfilis test je via bloed, chlamydia en gonorroe via urine en zo nodig via een uitstrijk. Het RIVM en Soa Aids Nederland adviseren MSM om die brede check aan te houden.

Deze tabel is een hulpmiddel, geen voorschrift. Welke check bij jou past, bespreek je met de GGD, het Centrum Seksuele Gezondheid of je arts. Twijfel je waar je moet beginnen, lees dan welke soa-test heb je wanneer nodig?.

Waarom ook anaal en oraal testen?

Chlamydia en gonorroe kunnen ook in de keel of de anus zitten, zonder klachten. Een test op alleen urine mist die plekken dan. Daarom is het bij orale of anale seks logisch om daar apart op te testen.

Dit is goed onderzocht. In een Amerikaanse studie onder MSM (Patton e.a., Clinical Infectious Diseases, 2014) bleek een deel van de infecties op keel of anus te zitten en gemist te worden als alleen via urine werd getest. Daarom hoort plek-gericht testen bij een complete check.

Hoe vaak moeten MSM zich laten testen?

Een vast getal is er niet, maar bij wisselende partners wordt vaak vaker getest dan een keer per jaar. Voor MSM met meer risico noemen het RIVM en Soa Aids Nederland kortere intervallen. Wat bij jou past, stem je af met de GGD of je arts.

Mijn eerlijke mening: maak er een ritme van in plaats van een paniekactie. Regelmatig en rustig testen werkt prettiger dan alleen checken als je je zorgen maakt.

Wat is het verband met PrEP?

Gebruik je PrEP, dan hoort regelmatig soa-testen daar standaard bij. PrEP beschermt tegen hiv, maar niet tegen chlamydia, gonorroe of syfilis. Daarom worden PrEP-gebruikers meestal elke drie maanden gecontroleerd.

Wil je weten of PrEP bij je past, lees dan wat is PrEP en voor wie is het zinvol?. Heb je net risico gelopen, dan is snelheid belangrijk: kijk bij PEP: hiv-risico binnen 72 uur na onbeschermde seks.

Bij ons kun je tussendoor anoniem een hiv-test of een syfilistest doen, los van waar je je PrEP regelt.

Veelgestelde vragen over soa-testen voor MSM

Kan ik bij de GGD gratis als MSM testen? MSM vallen vaak onder de risicogroepen die bij de GGD of het Centrum Seksuele Gezondheid terechtkunnen. De voorwaarden verschillen per regio, dus check dat vooraf.

Moet ik echt op keel en anus laten testen? Heb je orale of anale seks gehad, dan is dat vaak verstandig, omdat een infectie daar zonder klachten kan zitten. Bespreek met de testaanbieder welke plekken voor jou logisch zijn.

Hoe vaak is genoeg? Dat hangt af van je aantal partners en je gebruik van PrEP. Voor sommige MSM is een paar keer per jaar passend, voor anderen vaker.

Telt een hiv-test ook als ik PrEP gebruik? Ja, de hiv-test hoort juist bij PrEP, omdat de bescherming alleen goed werkt zonder onbehandelde hiv. Daarom is die controle een vast onderdeel.

Kan ik anoniem testen zonder dat mijn huisarts het weet? Ja. Bij ons test je anoniem en zonder verzekering, dus je houdt het volledig in eigen hand.

Elk soa-resultaat bij ons wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Heb je klachten of vragen over je situatie, bespreek dat dan met de GGD, het Centrum Seksuele Gezondheid of je huisarts; dit artikel is uitleg, geen medisch advies.

Bronnen

• RIVM, Soa
• Soa Aids Nederland, Soa-test doen
• Thuisarts.nl, Soa
• Patton ME e.a. Extragenital gonorrhea and chlamydia testing and infection among men who have sex with men. Clin Infect Dis. 2014 (PMID 24647015).