PEP is een noodbehandeling die een hiv-infectie kan voorkomen na een risicovol moment. Het moet zo snel mogelijk starten, uiterlijk binnen 72 uur. Denk je dat je risico hebt gelopen, wacht dan niet: bel direct de GGD, je huisarts of de spoedeisende hulp. Een soa-test bestel je hierna pas, voor de controle.
Dit is het ene onderwerp waarbij snelheid echt boven alles gaat. Lees daarom eerst dit kopje.
Binnen hoeveel uur moet PEP starten?
PEP werkt het best als het binnen enkele uren na het risico begint, en moet altijd binnen 72 uur starten. Daarna heeft het geen zin meer. Hoe eerder, hoe beter: elk uur telt. Volgens het RIVM is die 72-uursgrens hard.
Dus: heb je vannacht of vanochtend risico gelopen, regel dan vandaag hulp. Niet morgen.
Wat is PEP precies?
PEP staat voor post-expositieprofylaxe: bescherming na mogelijke blootstelling. Het is een kuur met hiv-remmers die je een aantal weken slikt. Het idee erachter is dat je het virus afremt voordat het zich kan vestigen.
Dat principe komt uit de praktijk en uit onderzoek. Een klassieke studie onder zorgmedewerkers na een prikaccident (Cardo e.a., New England Journal of Medicine, 1997) liet zien dat snel ingrijpen het risico op hiv-besmetting kon verlagen. PEP is dus een noodgreep, geen vervanging voor preventie vooraf.
Waar haal je PEP?
PEP regel je via de GGD, je huisarts, of buiten kantooruren via de spoedeisende hulp of de huisartsenpost. Soa Aids Nederland heeft een overzicht van waar je terechtkunt. Wacht niet op een afspraak die dagen duurt: bij PEP bel je meteen.
Vind je het lastig om te bellen of weet je niet precies wat je moet zeggen, hou het dan simpel. Geef aan dat je mogelijk hiv-risico hebt gelopen en dat je naar PEP vraagt; dat is genoeg om het gesprek op gang te brengen. De medewerker aan de lijn kent de situatie en helpt je verder.
| Moment | Wat je doet |
|---|---|
| 0 tot 72 uur na het risico | Direct bellen: GGD, huisarts of spoedeisende hulp. PEP-kuur kan starten. |
| Tijdens de kuur (enkele weken) | Pillen trouw innemen, controles volgens de arts. |
| Na de kuur | Hiv-test ter controle, vaak rond 4 tot 12 weken. |
| Andere soa's | Apart laten checken; PEP beschermt daar niet tegen. |
Deze tijdlijn is een richtsnoer. Je arts bepaalt het precieze schema dat bij jou past.
Wat gebeurt er na de PEP-kuur?
Na de kuur volgt controle. Een hiv-test laat zien of de behandeling heeft gewerkt, en die test heeft een eigen wachttijd nodig om betrouwbaar te zijn. Hoe die window-periode werkt, lees je in hoe lang na onbeschermde seks kun je op soa testen?.
Je kunt je controle-hiv-test anoniem bij ons doen met een hiv-test. Bedenk wel: testen is het natraject, niet het eerste wat je doet. Eerst bellen, dan testen.
PEP of PrEP: wat is het verschil?
Kort gezegd: PEP is de noodgreep erna, PrEP is de bescherming vooraf. Loop je vaker risico, dan is PrEP vaak een rustiger oplossing dan steeds PEP. Lees daarvoor wat is PrEP en voor wie is het zinvol?, en bekijk de bredere keuze in onze gids over welke soa-test je wanneer nodig hebt.
Mijn nuchtere advies: gebruik PEP waarvoor het bedoeld is, als noodrem. Wil je het nooit meer nodig hebben, kijk dan of PrEP bij je past.
Veelgestelde vragen over PEP
Is PEP hetzelfde als de morning-afterpil? Nee. De morning-afterpil voorkomt zwangerschap, PEP is bedoeld om een hiv-infectie te voorkomen. Het zijn twee totaal verschillende middelen voor verschillende situaties.
Werkt PEP ook tegen andere soa's? Nee, PEP richt zich op hiv. Voor andere soa's is een aparte controle nodig, meestal een paar weken na het risico. PEP en soa-testen vullen elkaar dus aan.
Wat als de 72 uur bijna voorbij zijn? Bel dan toch meteen. Hoe eerder, hoe beter, en je arts beoordeelt of starten nog zinvol is. Wachten maakt de kans alleen kleiner.
Krijgt iedereen die erom vraagt PEP? Niet automatisch. Een arts schat het risico in en bepaalt of een kuur passend is. Daarom is dat snelle gesprek zo belangrijk.
Heeft PEP bijwerkingen? Sommige mensen merken lichte klachten tijdens de kuur, zoals misselijkheid of vermoeidheid. Bespreek klachten met je arts en stop niet zomaar zelf met de kuur.
Elk soa-resultaat bij ons wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. PrEP en PEP zijn medicijnen die je via de GGD of je huisarts regelt; bespreek het starten, stoppen en je controles altijd met hen.
Wil je meer weten over betrouwbaarheid, de window-periode en anoniem testen? Lees onze hiv test gids.
Bronnen
- RIVM, Hiv
- Soa Aids Nederland, PEP
- Thuisarts.nl, Hiv
- Cardo DM e.a. A case-control study of HIV seroconversion in health care workers after percutaneous exposure. N Engl J Med. 1997 (PMID 9366579).
Tags
Auteur
