PrEP is een medicijn dat een hiv-infectie helpt voorkomen. Je neemt het voordat je risico loopt, niet erna. Het beschermt alleen tegen hiv, niet tegen andere soa's. In Nederland regel je PrEP via de GGD of je huisarts. Wie PrEP gebruikt, laat zich daarnaast elke drie maanden op soa's checken.
Dat laatste zinnetje vergeten veel mensen. PrEP en testen horen bij elkaar, en juist dat maakt het een verstandige keuze in plaats van een gok.
Wat is PrEP precies?
PrEP staat voor pre-expositieprofylaxe: bescherming voordat je in contact komt met hiv. Het is een pil met medicijnen die ook bij de behandeling van hiv worden gebruikt. Genomen zoals voorgeschreven, verlaagt PrEP de kans op hiv sterk.
In de iPrEx-studie, gepubliceerd in de New England Journal of Medicine (Grant e.a., 2010), bleek dat dagelijkse PrEP het risico op hiv aanzienlijk verlaagde bij mensen die de pil trouw innamen. Hoe consistenter het gebruik, hoe groter het effect leek te zijn.
Hoe werkt PrEP in de praktijk?
Er zijn twee manieren om PrEP te nemen. Bij dagelijkse PrEP slik je elke dag een pil. Bij event-driven PrEP (ook wel 2-1-1 genoemd) neem je pillen rondom een specifiek moment van seks. Welke vorm past, bespreek je met de arts die je PrEP voorschrijft.
Belangrijk om te weten: PrEP bouwt bescherming op en vraagt om trouw gebruik. Een gemiste pil is geen ramp, maar het patroon telt. Volgens het RIVM is regelmatige controle daarom een vast onderdeel van PrEP-gebruik.
| Vorm | Hoe je het neemt | Voor wie vaak passend |
|---|---|---|
| Dagelijkse PrEP | Elke dag een pil, ook zonder seks | Wie regelmatig risico loopt of vaste bescherming wil |
| Event-driven (2-1-1) | 2 pillen voor de seks, daarna 1 per dag | Wie minder vaak en planbaar risico loopt |
| Geen PrEP | Andere preventie, zoals condooms | Wie weinig risico loopt of geen pillen wil |
Deze tabel is een hulpmiddel, geen voorschrift. De keuze maak je samen met je arts.
Voor wie is PrEP zinvol?
PrEP is vooral bedoeld voor mensen met een verhoogde kans op hiv. Denk aan mannen die seks hebben met mannen, mensen met wisselende partners, of mensen met een partner die hiv heeft en niet onder behandeling is. Soa Aids Nederland beschrijft per situatie wanneer PrEP een logische optie kan zijn.
Twijfel je of het bij jou past? Dat is precies de vraag die je aan de GGD of je huisarts stelt. Zij kijken naar jouw situatie, niet naar een algemeen lijstje.
PrEP en soa-testen: waarom het samen gaat
PrEP beschermt tegen hiv, maar niet tegen chlamydia, gonorroe of syfilis. Daarom hoort regelmatig soa-testen bij PrEP-gebruik. Zo blijft het beeld compleet en merk je een andere soa op tijd op.
Wil je weten hoe vaak en waarop je dan test? Dat lees je in PrEP en soa-testen: hoe vaak moet je je laten checken?. Wil je eerst meer over hiv zelf, kijk dan bij hiv: vroege symptomen en testbetrouwbaarheid. En weet je niet welke test bij jouw situatie hoort, begin dan bij onze gids welke soa-test heb je wanneer nodig?.
Waar krijg je PrEP in Nederland?
PrEP loopt via de GGD of je huisarts. Zij beoordelen of het past, schrijven het voor en plannen je controles. Discreettest schrijft geen PrEP voor, maar je kunt bij ons wel anoniem je hiv-test en je soa-controles laten doen die naast PrEP horen.
Mijn eerlijke mening: PrEP is een sterke vorm van bescherming, maar alleen als je de bijbehorende controles serieus neemt. Het is geen pil die je los inneemt, het is een aanpak.
Veelgestelde vragen over PrEP
Beschermt PrEP tegen alle soa's? Nee. PrEP richt zich op hiv en doet niets tegen chlamydia, gonorroe of syfilis. Daarom blijven testen en eventueel een condoom belangrijk naast je PrEP.
Moet ik PrEP de rest van mijn leven gebruiken? Niet per se. Je kunt in overleg met je arts starten en stoppen, bijvoorbeeld in een periode waarin je meer of juist minder risico loopt. PrEP is iets wat je aanpast aan je leven, niet andersom.
Kan ik PrEP met condooms combineren? Ja, en veel mensen doen dat ook. PrEP dekt hiv af, het condoom voegt brede bescherming tegen andere soa's toe. Samen is dat dekking op twee fronten.
Werkt PrEP meteen? Nee, de bescherming bouwt op. Hoe snel dat gaat hangt af van de vorm en van hoe trouw je de pillen neemt. Je arts legt uit wat voor jouw situatie geldt en wanneer je beschermd bent.
Heb je een andere vraag die hier niet bij staat? Stel die gerust aan de GGD of je huisarts. Bij twijfel is een korte vraag altijd beter dan een aanname.
Elk soa-resultaat bij ons wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. PrEP en PEP zijn medicijnen die je via de GGD of je huisarts regelt; bespreek het starten, stoppen en je controles altijd met hen.
Wil je meer weten over betrouwbaarheid, de window-periode en anoniem testen? Lees onze hiv test gids.
Bronnen
- RIVM, Hiv
- Soa Aids Nederland, PrEP
- Thuisarts.nl, Hiv
- Grant RM e.a. Preexposure chemoprophylaxis for HIV prevention in men who have sex with men. N Engl J Med. 2010 (PMID 21091279).
Tags
Auteur
