Chlamydia: symptomen, test, behandeling en gevolgen

Chlamydia is de meest gevonden bacteriele soa in Nederland, en het RIVM registreert er jaarlijks tienduizenden gevallen, vooral bij mensen onder de 25. Het lastige is dat de infectie vaak geen klachten geeft. Hoe je je voelt zegt dus weinig, en alleen een test geeft uitsluitsel.

Onze stelling is simpel: bij chlamydia is "ik merk niks" geen geruststelling, maar juist de reden om je te laten checken. Op deze pagina zetten we alles op een rij.

Wat is chlamydia?

Chlamydia is een soa die wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia trachomatis. Je kunt hem oplopen bij onbeschermde vaginale, anale of orale seks. De bacterie nestelt zich meestal in de plasbuis, baarmoedermond, anus of keel. Zonder test blijft een besmetting vaak onopgemerkt, want klachten ontbreken bij veel mensen volledig.

Chlamydia is goed te behandelen met antibiotica. Het probleem zit niet in de behandeling, maar in het opsporen.

In Nederland wordt chlamydia elk jaar het vaakst gevonden bij mensen tot ongeveer 25 jaar, maar je kunt hem op elke leeftijd oplopen. Het RIVM houdt bij hoe vaak de infectie voorkomt via de soa-poliklinieken, en die cijfers laten al jaren hetzelfde beeld zien: chlamydia is en blijft de meest gevonden bacteriele soa.

Wat zijn de symptomen van chlamydia?

Chlamydia geeft vaak weinig of geen klachten. Als er wel signalen zijn, ontstaan die meestal 1 tot 3 weken na een besmetting: een branderig gevoel bij het plassen, ongewone afscheiding of pijn onderin je buik. Die klachten kunnen mild zijn en weer wegtrekken, terwijl de bacterie blijft.

In een onderzoek in vijf landen (Detels e.a., Sexually Transmitted Diseases, 2011) bleek een groot deel van de chlamydia-infecties helemaal zonder symptomen te verlopen. Het RIVM beschrijft hetzelfde beeld voor Nederland. Klachten verschillen daarnaast per plek en per persoon.

De tabel hieronder laat zien welke signalen kunnen horen bij welk soort contact. Het is een hulpmiddel om je te orienteren, geen diagnose.

Wil je dieper ingaan op klachten per geslacht, lees dan chlamydia bij mannen en chlamydia bij vrouwen. Twijfel je over branderig gevoel bij het plassen, dan hoort dat ook bij een blaasontsteking.

Hoe laat je je op chlamydia checken?

Je kunt je laten checken via je huisarts, de GGD of een test die je thuis afneemt en naar een laboratorium stuurt. Voor chlamydia gebruikt het lab meestal urine of een uitstrijk, onderzocht met een gevoelige PCR-techniek. Je neemt het monster zelf af en hebt vaak binnen enkele dagen je resultaten.

Een test is pas betrouwbaar na de window period. Voor chlamydia is dat meestal vanaf ongeveer 2 weken na een risicocontact. Test je eerder, dan kan een resultaat vals-negatief zijn.

Wil je het discreet houden, dan kun je bij ons anoniem een chlamydiatest doen. Liep je risico op meerdere soa's tegelijk, dan is een gecombineerde test op chlamydia, gonorroe en trichomonas vaak logischer dan losse testen. Meer over de wachttijd staat in hoe lang na onbeschermde seks je op soa kunt testen.

Hoe wordt chlamydia behandeld?

Chlamydia is goed te behandelen met antibiotica die je huisarts voorschrijft. In de praktijk wordt vaak doxycycline gebruikt, in sommige situaties azithromycine. Welke kuur en dosering bij jou past, bepaalt je arts. Na een goede kuur verdwijnt de infectie bij de meeste mensen.

Onderzoek helpt om de keuze te onderbouwen. In een gerandomiseerde studie (Geisler e.a., New England Journal of Medicine, 2015) lag de genezing met doxycycline iets hoger dan met azithromycine. Een meta-analyse (Kong e.a., Clinical Infectious Diseases, 2014) zag een vergelijkbaar verschil.

Wat je tijdens en na de kuur belangrijk is om te weten, lees je in chlamydia behandeling met antibiotica. Kreeg je een positief resultaat, dan helpt positief getest op een soa: wat nu je verder.

Wat zijn de gevolgen van onbehandelde chlamydia?

Een onbehandelde chlamydia-infectie kan zich na verloop van tijd verder verspreiden. Bij vrouwen kan dat soms leiden tot een ontsteking in de buik (PID) die de vruchtbaarheid kan beinvloeden. Bij mannen kan een ontsteking van de bijbal ontstaan. Lang niet iedereen krijgt complicaties, maar vroeg opsporen verkleint de kans.

De onderbouwing komt uit klinisch onderzoek. Een analyse van prospectieve studies (Price e.a., American Journal of Epidemiology, 2013) schatte het risico op PID na een chlamydia-infectie, en een overzicht van Haggerty e.a. (Journal of Infectious Diseases, 2010) bracht de mogelijke gevolgen bij vrouwen in kaart.

Hoe dit precies zit en hoe je het risico klein houdt, lees je in chlamydia gevolgen en onvruchtbaarheid. Denk je aan zwanger worden, kijk dan ook bij soa en kinderwens.

Chlamydia en je partner(s)

Omdat chlamydia zo vaak symptoomloos is, kan een partner besmet zijn zonder dat een van jullie iets merkt. Wordt bij jou chlamydia gevonden, dan is het gebruikelijk om recente partners ook te laten checken, ongeacht klachten. Zo onderbreek je de keten waarin de bacterie steeds heen en weer kan gaan.

Dat heen en weer noemen we ping-pongbesmetting. Het is de meest voorkomende reden dat een infectie terugkomt.

Hoe je dit rustig aankaart, staat in je partner inlichten na een positieve soa-test. Wacht met onbeschermde seks tot jij en je partner de kuur hebben afgerond en je huisarts groen licht geeft.

Hoe voorkom je een nieuwe besmetting?

Volledig uitsluiten kan niet, maar je kunt de kans verkleinen. Consequent condoomgebruik verlaagt het risico flink, al dekt een condoom niet elk contact af. Daarnaast kan een controle na de behandeling helpen om een herbesmetting vroeg op te sporen, zeker als je opnieuw risico liep.

Herbesmetting komt vaker voor dan mensen denken, meestal via een partner die niet is behandeld. Wanneer een hertest bij jou zinvol is, lees je in chlamydia hertest en controle.

Wil je weten welke test bij jouw situatie past, begin dan bij onze gids welke soa-test je wanneer nodig hebt. Bij chlamydia is en blijft testen de enige manier om zekerheid te krijgen.

Hoe betrouwbaar is een chlamydiatest?

Een chlamydiatest met de PCR-techniek is gevoelig en betrouwbaar, mits je test na de window period. PCR spoort het genetisch materiaal van de bacterie op, ook als er maar weinig van aanwezig is. Test je te vroeg, dan kan een infectie nog onder de detectiegrens zitten en krijg je mogelijk een vals-negatief resultaat.

Voor chlamydia geldt meestal een window period van ongeveer 2 weken. Sommige mensen wachten iets langer voor extra zekerheid.

De betrouwbaarheid hangt ook af van het monster. Bij vrouwen is een zelf afgenomen vaginale uitstrijk vaak net iets gevoeliger dan urine. Bij mannen werkt een urinemonster meestal goed, zeker als je een paar uur niet hebt geplast. Het lab dat wij gebruiken werkt met dezelfde analyse als een huisartsenlaboratorium, of je nu thuis of op een priklocatie je monster afneemt.

Wil je precies weten hoelang je moet wachten voor jouw situatie, lees dan soa test uitslag: hoe lang moet je wachten.

Kun je chlamydia in je keel of anus hebben?

Ja, chlamydia kan zich ook in de keel of anus bevinden, afhankelijk van het soort seksueel contact. Deze infecties geven meestal weinig of geen klachten, waardoor ze makkelijk worden gemist door een test die alleen naar urine kijkt. Een gerichte uitstrijk op die plek kan dan zinvol zijn.

Veel mensen weten niet dat een gewone urinetest een keel- of anusinfectie kan missen.

Heb je orale of anale seks gehad en wil je zeker zijn, bespreek dan met je huisarts of de GGD of een aanvullende uitstrijk bij jou past. Zo voorkom je dat een infectie op een andere plek onopgemerkt blijft en ongemerkt wordt doorgegeven.

Chlamydia en andere soa's

Chlamydia komt vaak samen voor met andere soa's, omdat de manier van besmetting hetzelfde is. Liep je risico, dan is het soms logisch om breder te kijken dan alleen chlamydia. Een gecombineerde test kan chlamydia, gonorroe en trichomonas in een keer meenemen.

Gonorroe geeft vergelijkbare klachten en wordt vaak in dezelfde adem genoemd. Meer daarover lees je in gonorroe (druiper). Over de minder bekende soa's gaat trichomonas en mycoplasma.

Welke test bij jouw situatie past, hangt af van je klachten en je contacten. Bij twijfel is een bredere check soms geruststellender dan een losse test, omdat je in een keer meerdere soa's uitsluit.

Chlamydia tijdens de zwangerschap

Chlamydia tijdens de zwangerschap kan mogelijk tijdens de bevalling worden doorgegeven aan de baby, en kan dan bijvoorbeeld een oog- of luchtweginfectie geven. Behandeling met een veilig antibioticum verkleint die kans. Doxycycline wordt bij zwangeren niet gebruikt, dus je huisarts of verloskundige kiest een passend alternatief.

Veel zwangeren merken zelf niets van een infectie, omdat klachten vaak ontbreken.

Denk je aan zwanger worden of ben je al zwanger, bespreek dan met je huisarts of verloskundige of een test bij jou past. Meer over testen rond een kinderwens lees je in soa en kinderwens.

Veelgestelde vragen over chlamydia

Gaat chlamydia vanzelf over? Soms ruimt het lichaam de bacterie zelf op, maar daar kun je niet op rekenen. Zonder behandeling blijft een infectie vaak bestaan en kun je hem doorgeven. Daarom is testen en zo nodig behandelen de veilige route.

Kun je chlamydia krijgen zonder penetratie? Overdracht loopt vooral via slijmvliescontact bij vaginale, anale of orale seks. Van alleen knuffelen of een wc-bril krijg je geen chlamydia. Meer mythes ontkrachten we in 5 mythes over soa's.

Kun je chlamydia meerdere keren krijgen? Ja. Een eerdere infectie beschermt je niet tegen een nieuwe. Bij een nieuw risicocontact kun je opnieuw besmet raken, ook na een geslaagde behandeling.

Beschermt de anticonceptiepil tegen chlamydia? Nee. De pil voorkomt zwangerschap, maar biedt geen bescherming tegen soa's. Alleen een condoom verlaagt het risico op besmetting.

Merkt mijn partner iets van mijn test? Nee. Bij ons test je anoniem en zonder verzekering, dus je houdt het volledig in eigen hand.

Hoe snel heb ik mijn resultaten? Vaak binnen enkele dagen nadat je monster in het lab is aangekomen. Je resultaten staan in een beveiligde online omgeving die alleen jij kunt openen.

Kan chlamydia terugkomen na behandeling? Ja, meestal via een partner die niet is meebehandeld. Hoe je dat voorkomt, lees je in chlamydia hertest en controle.

Elk soa-resultaat bij ons wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Heb je klachten of twijfel je over je situatie, bespreek dat dan met je huisarts of de GGD; dit artikel is bedoeld als uitleg, niet als medisch advies.

Bronnen

• RIVM, Chlamydia
• Thuisarts.nl, Ik heb mogelijk chlamydia
• Detels R e.a. The incidence and correlates of symptomatic and asymptomatic Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae infections in selected populations in five countries. Sex Transm Dis. 2011 (PMID 22256336).
• Geisler WM e.a. Azithromycin versus doxycycline for urogenital Chlamydia trachomatis infection. N Engl J Med. 2015 (PMID 26699167).
• Kong FY e.a. Azithromycin versus doxycycline for the treatment of genital chlamydia infection. Clin Infect Dis. 2014 (PMID 24729507).
• Price MJ e.a. Risk of pelvic inflammatory disease following Chlamydia trachomatis infection. Am J Epidemiol. 2013 (PMID 23813703).
• Haggerty CL e.a. Risk of sequelae after Chlamydia trachomatis genital infection in women. J Infect Dis. 2010 (PMID 20470050).