De behandeling van mycoplasma genitalium is de laatste jaren duidelijk moeilijker geworden. Een wereldwijde meta-analyse liet zien dat resistentie tegen macroliden, de klasse waar azitromycine onder valt, in de loop van de tijd sterk is toegenomen (Machalek, 2020). Een geactualiseerde review uit 2025 zag dat patroon niet omslaan (Chua, 2025).
Dat is de kern van dit artikel.
Het middel dat lang de eerste keuze was, werkt bij een groeiend deel van de infecties niet meer. Wij schrijven geen antibiotica voor en gaan dat hier ook niet doen. Wat we wel doen is uitleggen waarom je huisarts hier anders mee omgaat dan bij chlamydia.
Hoe wordt mycoplasma genitalium behandeld?
Met antibiotica, maar niet met een vast recept. De Europese richtlijn uit 2021 beschrijft een aanpak waarbij eerst wordt gekeken welke resistentiemutaties aanwezig zijn, en waarbij de keuze van het middel daarop wordt afgestemd (Jensen, 2022). Dat heet resistentie-geleide behandeling en het verschilt wezenlijk van de aanpak bij chlamydia.
Bij chlamydia is de route grotendeels vast.
Bij mycoplasma genitalium niet. Welk antibioticum passend is, hangt af van wat het lab vindt. Daarom is dit geen situatie waarin je zelf iets bestelt of een oude kuur afmaakt. Welke middelen in Nederland bestaan en waarvoor ze geregistreerd zijn, staat beschreven in het Farmacotherapeutisch Kompas. Wat er in jouw geval passend is, bepaalt je arts.
Waarom werkt azitromycine steeds vaker niet?
Omdat de bacterie mutaties heeft ontwikkeld die macroliden onwerkzaam maken. Die mutaties worden vaker gevonden naarmate het middel breder is ingezet. De meta-analyse van Machalek beschrijft precies dat verband: hoe meer macroliden gebruikt worden, hoe hoger het aandeel resistente infecties (Machalek, 2020).
Er zit een pijnlijke logica in.
Elke onnodige kuur helpt de resistentie een stukje verder. Dat is ook het argument waarom ongericht testen op deze bacterie wordt afgeraden: iedere positieve uitslag zonder klachten die toch behandeld wordt, draagt bij aan het probleem. Meer daarover in mycoplasma genitalium als soa.
| Antibioticaklasse | Bekend voorbeeld | Wat het onderzoek laat zien |
|---|---|---|
| Macroliden | Azitromycine | Resistentie duidelijk toegenomen over de jaren (Machalek, 2020) |
| Fluorochinolonen | Moxifloxacine | Resistentie lager, maar wel oplopend (Chua, 2025) |
| Tetracyclinen | Doxycycline | Beperkt effectief als losse behandeling bij deze bacterie |
Deze tabel is een samenvatting van wat er in de literatuur staat, geen behandelschema. Doseringen en volgorde horen bij je arts, niet bij een blog.
Wat als de eerste kuur niet aanslaat?
Dan is een tweede ronde ingewikkelder dan de eerste. Blijven de klachten bestaan of komt de bacterie terug in een controletest, dan wordt in de richtlijn gekeken naar een ander middel op basis van het resistentieprofiel (Jensen, 2022). Zelf de oude kuur herhalen is hier de minst kansrijke route.
Wat je wel kunt doen is het gesprek goed voorbereiden.
Stel je voor: twee mannen van 32 krijgen dezelfde eerste kuur. Bij de een zijn de klachten na 7 dagen weg. Bij de ander niet, en pas dan blijkt uit het lab dat er een resistente variant speelt.
Dat verschil zie je vooraf niet aan de klachten, en dat is precies waarom ik hier zou wachten op de resistentiebepaling in plaats van te gokken.
Neem mee wanneer de klachten begonnen, welke kuur je hebt gehad en of je die hebt afgemaakt. Neem ook mee of je partner behandeld is, want anders kan de infectie heen en weer blijven gaan. Hoe je dat gesprek voert staat in je partner inlichten.
Is mycoplasma genitalium te genezen?
In veel gevallen wel, maar het kan meer dan één behandelronde kosten. De richtlijn beschrijft een controletest na behandeling om te bevestigen dat de bacterie weg is (Jensen, 2022). Dat is een verschil met infecties waarbij een controle meestal niet nodig is, en het komt rechtstreeks voort uit het resistentieprobleem.
Belangrijk is wat "klachtenvrij" hier betekent.
Klachten die na een geslaagde behandeling nog even aanhouden, betekenen niet automatisch dat de bacterie er nog zit. Het slijmvlies van de plasbuis heeft tijd nodig. Andersom kan de bacterie weg zijn terwijl je nog last houdt van iets anders, bijvoorbeeld irritatie. Dat onderscheid staat uitgewerkt in plasbuisontsteking.
Wat kun je zelf doen?
Het eerlijke antwoord is: weinig, behalve de veelvoorkomende oorzaken uitsluiten en daarna naar een arts gaan. Er bestaat geen zelfzorgmiddel dat deze bacterie opruimt. Wat wel helpt is geen seks hebben tot de behandeling is afgerond, zodat je de infectie niet doorgeeft of terugkrijgt.
De eerste stap kun je bij ons zetten met een test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Vindt die niets en blijven de klachten, dan is dat het signaal om verder te kijken.
Thuisarts.nl, het patiëntenplatform van het Nederlands Huisartsen Genootschap, legt uit hoe je zo'n klacht bij de huisarts aankaart. De NHG-Standaard Het soa-consult beschrijft hoe huisartsen dit in Nederland aanpakken.
Verder lezen
Voor het overzicht van alle verwekkers van plasbuisklachten: plasbuisontsteking. Voor de vraag of mycoplasma een soa is en waarom een standaardtest hem mist: mycoplasma genitalium als soa.
Resistentie speelt ook bij gonorroe. Dat verhaal staat in gonorroe behandeling en resistentie.
Bronnen
- Machalek DA, et al. Prevalence of mutations associated with resistance to macrolides and fluoroquinolones in Mycoplasma genitalium: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Infectious Diseases, 2020. PMID 32622378.
- Chua TP, et al. Evolving patterns of macrolide and fluoroquinolone resistance in Mycoplasma genitalium: an updated systematic review and meta-analysis. The Lancet Microbe, 2025. PMID 40147462.
- Jensen JS, et al. 2021 European guideline on the management of Mycoplasma genitalium infections. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2022. PMID 35182080.
- Farmacotherapeutisch Kompas, Zorginstituut Nederland. Geraadpleegd juli 2026.
- NHG-Standaard Het soa-consult, Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd juli 2026.
- Thuisarts.nl, Ik heb pijn bij het plassen. Geraadpleegd juli 2026.
Elk testresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
