Ja, mycoplasma genitalium is een soa. De Europese richtlijn uit 2021 beschrijft de bacterie als een erkende verwekker van urethritis en van ontsteking hogerop bij vrouwen (Jensen, 2022). En toch zit ze in Nederland niet in een standaard soa-pakket, ook niet in het onze.
Dat is een rare combinatie, en het levert veel verwarring op.
Wat wij in de praktijk zien is dit: iemand heeft klachten, laat zich checken op chlamydia en gonorroe, krijgt een schone uitslag terug, en houdt de klachten. Pas veel later valt de naam mycoplasma. Hieronder lees je waarom dat zo loopt.
Is mycoplasma een soa?
Ja. Mycoplasma genitalium wordt overgedragen via seksueel contact en kan een plasbuisontsteking veroorzaken. Bij vrouwen wordt de bacterie ook in verband gebracht met ontsteking van de baarmoederhals. De Europese richtlijn behandelt haar als volwaardige verwekker, met een eigen testbeleid en een eigen behandeladvies (Jensen, 2022).
Belangrijk is wel welke mycoplasma je bedoelt.
De naam mycoplasma dekt meerdere bacteriën, en die hebben een heel verschillende status. Mycoplasma genitalium geldt als soa. Mycoplasma hominis en ureaplasma niet, of in elk geval veel minder duidelijk. Dat verschil wordt op testpagina's regelmatig door elkaar gehaald, en dat is precies waar mensen onnodig van schrikken.
| Bacterie | Erkend als soa | Geeft vaak klachten | Zit in een standaard soa-pakket |
|---|---|---|---|
| Chlamydia trachomatis | Ja | Vaak juist niet | Ja |
| Mycoplasma genitalium | Ja | Bij een deel wel | Nee, ook niet bij ons |
| Mycoplasma hominis | Nee, omstreden | Meestal niet | Nee |
| Ureaplasma urealyticum | Nee, omstreden | Meestal niet | Nee |
Welke klachten geeft mycoplasma genitalium?
De klachten lijken op die van chlamydia. Bij mannen gaat het meestal om een branderig gevoel bij het plassen en soms afscheiding uit de plasbuis. Bij vrouwen kan er afscheiding zijn, tussentijds bloedverlies of pijn onderin de buik. Een flink deel van de mensen merkt niets.
Er is één patroon dat er wel uitspringt.
Mycoplasma genitalium komt vaak in beeld bij klachten die blijven hangen. Onderzoek naar niet-gonokokken urethritis laat twee dingen zien. Vaak spelen er meerdere verwekkers tegelijk. En bij een deel van de mannen wordt geen enkele bekende verwekker gevonden (Jordan, 2020). Aanhoudende klachten na een negatieve standaardtest zijn daarmee geen gek verhaal, maar een bekend scenario.
Wat je klachten verder nog kunnen betekenen staat in ons artikel over plasbuisontsteking.
Waarom zit mycoplasma niet in een standaard soa-test?
Kort gezegd: omdat ongericht testen hier meer kwaad dan goed kan doen. De bacterie is lastig te behandelen en resistentie tegen de gebruikelijke antibiotica neemt toe. Iedereen zonder klachten testen levert dan veel positieve uitslagen op die vervolgens behandeld worden, en juist dat drijft resistentie verder omhoog.
Dat is een ongemakkelijk argument voor een testaanbieder.
Wij verdienen aan tests. Toch is dit de reden dat mycoplasma genitalium niet in ons pakket zit. Wij vinden het eerlijker om dat op te schrijven dan om de test er stilletjes bij te verkopen. De Europese richtlijn kiest dezelfde lijn: testen wordt gekoppeld aan klachten, en de behandeling wordt afgestemd op resistentiebepaling (Jensen, 2022).
De NHG-Standaard Het soa-consult hanteert in de huisartsenzorg eveneens een terughoudend testbeleid voor deze bacterie. Het RIVM houdt de landelijke soa-cijfers bij en rapporteert mycoplasma genitalium niet als onderdeel van de reguliere soa-surveillance.
Wanneer wordt er wel op mycoplasma getest?
In de praktijk komt een gerichte test in beeld bij aanhoudende klachten die passen bij urethritis, nadat chlamydia en gonorroe zijn uitgesloten. Dat is geen zelftestbeslissing. Een arts weegt mee hoe lang de klachten er zijn, wat er al behandeld is en of een partner meespeelt.
De volgorde is dus: eerst de veelvoorkomende dingen uitsluiten.
Dat kun je bij ons doen met een test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Blijven de klachten daarna bestaan, dan is de huisarts of de soa-poli de volgende stap, niet nog een online test.
Wat betekent een positieve mycoplasma-uitslag?
Het betekent dat de bacterie is aangetoond. Of behandeling nodig is, hangt af van je klachten en van de resistentiebepaling. De Europese richtlijn adviseert de keuze van het antibioticum af te laten hangen van welke mutaties er gevonden worden, in plaats van standaard hetzelfde middel te geven (Jensen, 2022).
Een positieve uitslag zonder klachten is een lastiger verhaal.
Stel je voor: twee mannen van 25 krijgen precies dezelfde positieve uitslag. De een heeft al 3 weken last bij het plassen. De ander liet zich testen zonder enige klacht, gewoon voor de zekerheid.
Voor de eerste is die uitslag een aanknopingspunt. Voor de tweede is het vooral een getal zonder verhaal, en dat onderscheid mis ik op de meeste testpagina's.
Voor de verwante bacteriën ureaplasma en Mycoplasma hominis publiceerde de Europese STI Guidelines Editorial Board in 2018 een standpunt dat routinematig testen bij mensen zonder klachten afraadt (Horner, 2018). Dezelfde logica maakt ook bij mycoplasma genitalium een positieve uitslag zonder klachten moeilijk te interpreteren.
Bespreek zo'n uitslag met een arts voordat je aan een kuur begint. Hoe de behandeling eruitziet en waarom die vaker faalt dan je zou verwachten, staat in mycoplasma genitalium behandeling.
Verder lezen
Voor het bredere plaatje van klachten aan de plasbuis: plasbuisontsteking. Voor de verwante bacteriën die geen soa zijn: ureaplasma urealyticum en mycoplasma hominis.
En als je vooral wilt weten welke test je wanneer nodig hebt: welke test heb je wanneer nodig.
Bronnen
- Jensen JS, et al. 2021 European guideline on the management of Mycoplasma genitalium infections. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2022. PMID 35182080.
- Jordan SJ, et al. Aetiology and prevalence of mixed-infections and mono-infections in non-gonococcal urethritis in men: a case-control study. Sexually Transmitted Infections, 2020. PMID 31515293.
- Horner P, et al. Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and Ureaplasma urealyticum in men and women? A position statement from the European STI Guidelines Editorial Board. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2018. PMID 29924422.
- NHG-Standaard Het soa-consult, Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd juli 2026.
- RIVM, Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland, jaarrapportage. Geraadpleegd juli 2026.
- Thuisarts.nl, Ik heb pijn bij het plassen. Geraadpleegd juli 2026.
Elk testresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
