Gonorroe behandeling en resistentie

Gonorroe wordt behandeld door een arts, meestal met een prik antibiotica. In de meeste richtlijnen is ceftriaxon het middel van eerste keuze. De behandeling werkt goed, maar er is een belangrijk aandachtspunt: de gonorroebacterie wordt steeds minder gevoelig voor antibiotica. Daarom is de juiste dosis van het juiste middel, gegeven door een arts, echt van belang.

Dit is het onderwerp waar wij het meest van wakker liggen. Niet om je bang te maken, wel om uit te leggen waarom zelf dokteren geen goed idee is.

Hoe wordt gonorroe behandeld?

De standaardbehandeling is een injectie met ceftriaxon, vaak in een enkele dosis. Bij een bevestigde chlamydia erbij kan een arts een aanvullend antibioticum voorschrijven. Een arts bepaalt wat bij jouw situatie past, mede op basis van de plek van de infectie en eventuele allergieen.

De internationale behandelrichtlijn adviseert ceftriaxon als eerste keuze en is de laatste jaren aangescherpt vanwege resistentie (St Cyr e.a., MMWR 2020, PMID 33332296). In Nederland volgen de NHG-standaard en het RIVM een vergelijkbare lijn.

Waarom een prik en niet zomaar pillen?

Een injectie zorgt voor een betrouwbare, hoge concentratie van het antibioticum op het juiste moment. Dat is precies wat nodig is om de bacterie in een keer effectief aan te pakken en resistentie zo min mogelijk kans te geven. Zelf een oud kuurtje pillen proberen mist dat effect en kan juist averechts werken.

Een te lage of verkeerde dosis laat de sterkste bacterien overleven, en dat zijn precies de exemplaren die resistentie doorgeven. Daarom hoort behandeling bij een arts, en bespreek je een positieve uitslag altijd met je huisarts of de GGD.

Wat is antibioticaresistentie bij gonorroe?

Resistentie betekent dat een antibioticum minder goed of niet meer werkt tegen de bacterie. Bij gonorroe is dit in de loop der decennia stap voor stap gebeurd: het ene na het andere middel verloor zijn werking. Onderzoekers beschrijven Neisseria gonorrhoeae daarom als een bacterie die richting superbug beweegt (Unemo & Shafer, Clin Microbiol Rev 2014, PMID 24982323).

Wereldwijd houdt een surveillancenetwerk bij welke antibiotica nog werken, zodat richtlijnen op tijd kunnen worden aangepast (Wi e.a., PLoS Med 2017, PMID 28686231). Voor jou is de boodschap simpel: laat de keuze van het middel aan een arts over.

Waarom een controletest na behandeling zinvol kan zijn

Bij gonorroe adviseert een arts soms een controletest, ook wel test-of-cure genoemd, om te bevestigen dat de infectie echt weg is. Dat is bij gonorroe relevanter dan bij sommige andere soa's, juist vanwege resistentie. Wanneer en of dit bij jou nodig is, bepaalt de arts.

Belangrijk voor de timing: een NAAT kan nog dood materiaal van de bacterie oppikken, dus een controletest gebeurt niet meteen na de kuur. Je arts vertelt je wanneer een hertest betrouwbaar is.

Wat kun je zelf doen?

Het belangrijkste is: laat je testen als er een risico was, en ga bij een positieve uitslag naar een arts. Wacht met seks tot de behandeling is afgerond en je arts groen licht geeft, zodat je niemand besmet. Het kan ook zinvol zijn om recente partners in te lichten.

Goed om te weten: een controletest wordt niet met bloed gedaan, maar met dezelfde soort monster als de eerste test, dus urine of een uitstrijk. De timing luistert nauw, want vlak na de kuur kan een PCR-test nog resten van de bacterie oppikken. Je arts geeft aan wanneer een hertest zinvol is en betrouwbaar wordt.

Wil je eerst je situatie in kaart brengen, dan kun je een gerichte gonorroetest doen of een gecombineerde test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Meer over de bacterie en de symptomen lees je in de pilaar gonorroe (druiper): symptomen herkennen en testen. Twijfel je over de verschillen tussen mannen en vrouwen, kijk dan bij gonorroe bij mannen en vrouwen. Wat je na een positieve uitslag doet, staat in positief getest op een soa: wat nu.

Resistentie klinkt zwaar, maar de praktijk is nuchter: op tijd testen, door een arts laten behandelen, en zo nodig een controletest. Zo blijft de druiper goed behandelbaar.

Bronnen

• RIVM, Gonorroe (rivm.nl).
• Thuisarts.nl, Ik heb mogelijk gonorroe (thuisarts.nl).
• St Cyr S e.a. Update to CDC's treatment guidelines for gonococcal infection, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020 (PMID 33332296).
• Unemo M, Shafer WM. Antimicrobial resistance in Neisseria gonorrhoeae in the 21st century: past, evolution, and future. Clin Microbiol Rev. 2014 (PMID 24982323).
• Wi T e.a. Antimicrobial resistance in Neisseria gonorrhoeae: global surveillance and a call for international collaborative action. PLoS Med. 2017 (PMID 28686231).

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts. Dit artikel is bedoeld als uitleg, niet als medisch advies.