Mycoplasma hominis: wat een positieve uitslag betekent

Mycoplasma hominis is een bacterie die bij veel mensen zonder klachten in de normale genitale flora zit. Ze geldt niet als soa. De Europese STI Guidelines Editorial Board raadde in 2018 zelfs af om er routinematig op te testen, omdat een positieve uitslag zonder klachten weinig te betekenen heeft (Horner, 2018).

Toch krijgen mensen die uitslag wel, en dan schrikken ze.

Dat komt doordat de naam mycoplasma associaties oproept met mycoplasma genitalium, en dat is een heel andere bacterie. Hieronder zetten we het verschil op een rij en leggen we uit waar Mycoplasma hominis wel bij hoort.

Is mycoplasma hominis een soa?

Nee, niet in de gangbare betekenis. De bacterie kan via seksueel contact worden doorgegeven, maar ze wordt net zo goed gevonden bij mensen zonder klachten en zonder recent risico. Daarom staat ze niet op de lijst van soa's die in Nederland routinematig worden getest, en houdt het RIVM haar niet bij in de soa-surveillance.

De verwarring zit in de naam.

Mycoplasma genitalium is wel een erkende soa en heeft een eigen Europese richtlijn, inclusief een eigen behandeladvies (Jensen, 2022). Mycoplasma hominis heeft dat niet. Twee bacteriën, dezelfde voornaam, een totaal andere status. Wie op een testpagina alleen "mycoplasma" leest, weet niet welke van de twee bedoeld wordt.

Waar hoort mycoplasma hominis dan wel bij?

Vaker bij een verstoorde vaginale flora dan bij een soa. Mycoplasma hominis wordt regelmatig aangetroffen bij bacteriële vaginose, waarbij de normale melkzuurbacteriën in aantal afnemen en andere bacteriën de ruimte krijgen. De bacterie is daar eerder een meelifter dan de aanjager.

Dat maakt het een bekend patroon, geen mysterie.

Het lijkt sterk op de discussie rond gardnerella, waarover we eerder schreven in is gardnerella een soa. Ook daar is de bacterie een gevolg van een verstoorde balans, en niet iets dat je van een partner "krijgt" zoals chlamydia.

Herken je klachten als afscheiding met een afwijkende geur, lees dan bacteriële vaginose symptomen. Twijfel je tussen bacteriële vaginose, candida en trichomonas, dan zet onze vergelijking van de drie ze naast elkaar.

Wat betekent een positieve uitslag voor mycoplasma hominis?

Meestal betekent het dat de bacterie aanwezig is. Zonder klachten is dat op zichzelf geen reden voor behandeling. Het standpunt van de Europese STI Guidelines Editorial Board is dat ongericht testen op deze bacterie vooral leidt tot uitslagen die niemand goed kan duiden (Horner, 2018).

Met klachten ligt het anders, maar ook dan is de vraag: is deze bacterie de oorzaak?

Stel je voor: twee vrouwen van 27 krijgen dezelfde positieve uitslag uit een breed pakket. De een heeft al 6 weken afscheiding met een afwijkende geur. De ander heeft nergens last van.

Bij de eerste hoort de uitslag in een groter verhaal over de vaginale flora. Bij de tweede zegt hij vrijwel niets, en dat vind ik de belangrijkste zin van dit artikel.

Onderzoek naar plasbuisontsteking bij mannen laat zien dat er vaak meerdere verwekkers tegelijk spelen en dat er bij een deel helemaal geen bekende verwekker wordt gevonden (Jordan, 2020). Een positieve Mycoplasma hominis in dat rijtje zegt dus niet automatisch dat je de oorzaak hebt gevonden.

Die afweging hoort bij een arts. Wij kunnen een uitslag niet voor je interpreteren en gaan dat ook niet proberen.

Wordt mycoplasma hominis behandeld?

Alleen als er klachten zijn en als andere, waarschijnlijkere oorzaken zijn uitgesloten. Bij mensen zonder klachten is behandelen in de regel niet aan de orde. De NHG-Standaard Het soa-consult beschrijft welke verwekkers in de Nederlandse huisartsenzorg standaard worden getest, en Mycoplasma hominis hoort daar niet bij.

Er speelt bovendien hetzelfde bezwaar als bij ureaplasma.

Antibiotica zonder duidelijke indicatie dragen bij aan resistentie. Bij mycoplasma genitalium is dat goed zichtbaar geworden, en dat verhaal staat in mycoplasma genitalium behandeling. Een kuur "voor de zekerheid" is hier dus geen neutrale keuze.

Wat kun je beter eerst uitsluiten?

De verwekkers die het vaakst klachten geven en waarvoor een duidelijke behandeling bestaat. Dat zijn chlamydia en gonorroe, en bij vrouwen daarnaast trichomonas. Die staan in vrijwel elke soa-test, en een negatieve uitslag daarop verandert het gesprek met je huisarts wezenlijk.

Dat deel kun je bij ons doen.

Een test op chlamydia, gonorroe en trichomonas kan zonder afspraak en zonder dat er iets in je huisartsendossier komt. Wat wij niet doen is testen op Mycoplasma hominis of ureaplasma, precies om de redenen in dit artikel.

Thuisarts.nl, het patiëntenplatform van het Nederlands Huisartsen Genootschap, legt uit hoe je klachten rond afscheiding bespreekbaar maakt.

Verder lezen

Voor het overzicht van alle oorzaken van plasbuisklachten: plasbuisontsteking. Voor de bacterie met dezelfde discussie eromheen: ureaplasma urealyticum.

En voor de bacterie die wel een soa is maar niet in een standaardtest zit: mycoplasma genitalium.

Bronnen

• Horner P, et al. Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and Ureaplasma urealyticum in men and women? A position statement from the European STI Guidelines Editorial Board. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2018. PMID 29924422.
• Jensen JS, et al. 2021 European guideline on the management of Mycoplasma genitalium infections. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2022. PMID 35182080.
• Jordan SJ, et al. Aetiology and prevalence of mixed-infections and mono-infections in non-gonococcal urethritis in men: a case-control study. Sexually Transmitted Infections, 2020. PMID 31515293.
• NHG-Standaard Het soa-consult, Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd juli 2026.
• RIVM, Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland, jaarrapportage. Geraadpleegd juli 2026.
• Thuisarts.nl, Afscheiding uit de vagina. Geraadpleegd juli 2026.

Elk testresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.