Ureaplasma urealyticum: normaal of toch behandelen?

Ureaplasma urealyticum is een bacterie die bij veel mensen zonder klachten gewoon in de geslachtsorganen zit. Een positieve uitslag betekent daarom lang niet altijd dat je iets hebt dat behandeld moet worden. In 2018 publiceerde de Europese STI Guidelines Editorial Board een standpunt met precies die vraag als titel, en het antwoord is terughoudend (Horner, 2018).

Dat is een ander verhaal dan de meeste testpagina's vertellen.

Zoek op ureaplasma en je vindt vooral klinieken die er een losse soa-test voor verkopen. Wij verkopen die test niet. Hieronder lees je waarom, en wat je wel kunt doen als je ergens anders een positieve uitslag hebt gekregen.

Wat is ureaplasma urealyticum?

Ureaplasma urealyticum is een zeer kleine bacterie zonder celwand, verwant aan mycoplasma. Ze leeft op de slijmvliezen van de urinewegen en geslachtsorganen. Bij een aanzienlijk deel van de seksueel actieve volwassenen is ze aanwezig zonder dat er ook maar iets aan de hand is.

Dat laatste is het hele punt.

In de microbiologie heet zo'n bacterie een commensaal: ze hoort bij de normale flora en veroorzaakt in die rol geen ziekte. Sommige commensalen kunnen onder bepaalde omstandigheden wel klachten geven. Het onderscheid tussen "aanwezig" en "de oorzaak van je klachten" is bij ureaplasma dus niet vanzelfsprekend.

Is ureaplasma een soa?

Niet in de zin waarin chlamydia dat is. De bacterie wordt wel via seksueel contact doorgegeven, maar ze wordt ook gevonden bij mensen zonder klachten en zonder recent risico. Daarom staat ze niet op de lijst met soa's die in Nederland routinematig worden getest, en houdt het RIVM haar niet bij in de reguliere soa-surveillance.

Het verschil met mycoplasma genitalium is hier belangrijk.

Mycoplasma genitalium geldt wel als erkende soa en heeft een eigen Europese richtlijn (Jensen, 2022). Ureaplasma en Mycoplasma hominis staan in een andere categorie. Op commerciële testpagina's worden die drie regelmatig op één hoop gegooid, en dat is waar mensen onnodig van schrikken.

Wat betekent een positieve ureaplasma-uitslag?

Meestal betekent het dat de bacterie aanwezig is, en niet meer dan dat. Heb je geen klachten, dan is een positieve uitslag op zichzelf geen reden tot zorg. Het standpunt van de Europese STI Guidelines Editorial Board is dat routinematig testen op deze bacterie bij mensen zonder klachten vooral verwarring oplevert (Horner, 2018).

Even een praktijkvoorbeeld.

Stel: je bestelt bij een online kliniek een breed pakket met 10 verwekkers erin. Chlamydia negatief, gonorroe negatief, ureaplasma positief. Je schrikt, je zoekt, en je komt op pagina's die het woord soa gebruiken.

In de meeste van die gevallen is er geen infectie die behandeld hoeft te worden. Dat je dat nergens terugleest vind ik het echte probleem hier, niet de bacterie zelf.

Heb je wel klachten, dan ligt het anders. Dan is de vraag of ureaplasma de oorzaak is of een toevallige passagier, en die vraag beantwoordt een arts, niet een uitslag.

Ureaplasma behandeling: wanneer wel en wanneer niet?

Behandeling komt in beeld als er klachten zijn die passen bij een ontsteking en als andere, waarschijnlijkere oorzaken zijn uitgesloten. Bij mensen zonder klachten is behandelen in de regel niet aan de orde. Welke afweging daarbij hoort, maakt je huisarts of de soa-poli, niet een online testaanbieder.

Er is ook een reden om terughoudend te zijn.

Antibiotica die zonder duidelijke indicatie worden gegeven, dragen bij aan resistentie. Bij de verwante bacterie mycoplasma genitalium is precies dat gebeurd, met een duidelijk zichtbare toename van resistentie tegen macroliden. Dat verhaal staat in mycoplasma genitalium behandeling.

De NHG-Standaard Het soa-consult beschrijft welke verwekkers in de Nederlandse huisartsenzorg standaard worden getest. Ureaplasma hoort daar niet bij.

Wat als je klachten houdt?

Dan is het zinvoller om te kijken naar de verwekkers die vaker klachten geven. Onderzoek naar niet-gonokokken urethritis laat zien dat er regelmatig meerdere verwekkers tegelijk spelen, en dat bij een deel van de mannen helemaal geen bekende verwekker wordt gevonden (Jordan, 2020). Ureaplasma is in dat rijtje zelden de hoofdverdachte.

De praktische volgorde is dus omgekeerd aan wat veel mensen doen.

Eerst chlamydia en gonorroe uitsluiten, want dat zijn de verwekkers die het vaakst gevonden worden en waarvoor een duidelijke behandeling bestaat. Dat kan met een test op chlamydia, gonorroe en trichomonas. Blijven de klachten daarna, dan is de huisarts aan zet.

Thuisarts.nl legt in gewone taal uit hoe je zo'n klacht bespreekbaar maakt.

Verder lezen

Voor het complete overzicht van wat een ontstoken plasbuis kan veroorzaken: plasbuisontsteking. Voor de bacterie die wel als soa geldt maar niet in een standaardtest zit: mycoplasma genitalium.

De nauw verwante bacterie met dezelfde discussie eromheen is mycoplasma hominis.

Bronnen

• Horner P, et al. Should we be testing for urogenital Mycoplasma hominis, Ureaplasma parvum and Ureaplasma urealyticum in men and women? A position statement from the European STI Guidelines Editorial Board. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2018. PMID 29924422.
• Jordan SJ, et al. Aetiology and prevalence of mixed-infections and mono-infections in non-gonococcal urethritis in men: a case-control study. Sexually Transmitted Infections, 2020. PMID 31515293.
• Jensen JS, et al. 2021 European guideline on the management of Mycoplasma genitalium infections. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2022. PMID 35182080.
• NHG-Standaard Het soa-consult, Nederlands Huisartsen Genootschap. Geraadpleegd juli 2026.
• RIVM, Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland, jaarrapportage. Geraadpleegd juli 2026.
• Thuisarts.nl, Ik heb pijn bij het plassen. Geraadpleegd juli 2026.

Elk testresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.