Genitale wratten zijn zachte, huidkleurige tot grijswitte bultjes van een paar millimeter. Ze groeien vaak in groepjes en doen meestal geen pijn. Soms zijn ze plat, soms steken ze uit en lijken ze op een piepkleine bloemkool. Dat laatste beeld is het bekendste, maar het is niet het meest voorkomende.
De meeste mensen zien namelijk iets veel onopvallenders. Een of twee bultjes, huidkleurig, makkelijk over het hoofd te zien onder de douche.
Wat ons opvalt bij de vragen die binnenkomen: mensen zoeken naar foto's, schrikken van de ergste voorbeelden, en concluderen dan dat zij het níet hebben. Of juist wel. Beeld alleen is een slechte gids. Wat je nodig hebt, is het patroon.
Hoe zien genitale wratten eruit?
Een genitale wrat is meestal klein, zacht en huidkleurig. De kleur loopt van huidkleurig via rozerood tot grijswit. Ze zijn zelden groter dan een paar millimeter per stuk, al kunnen groepjes samensmelten tot een grotere plek. Ze voelen ruw of korrelig aan, niet vochtig of vol vloeistof.
Dat laatste is de belangrijkste aanwijzing. Wratten zijn vast. Blaasjes zijn dat niet.
Stel: twee mensen van 25 zien allebei 3 bultjes van 2 millimeter. Bij de een zijn ze droog en korrelig en doen ze niets. Bij de ander zijn ze vochtig, ze prikten al twee dagen voordat ze verschenen, en ze doen zeer. Zelfde aantal, zelfde formaat, ander verhaal. De eerste past bij wratten, de tweede bij herpes.
Genitale wratten worden bijna altijd veroorzaakt door HPV-type 6 of 11, twee laagrisicotypen die geen kanker geven (Steben, 2014). Ze zijn ook niet zeldzaam: jaarlijks komen er 160 tot 289 nieuwe gevallen per 100.000 mensen bij (Patel, 2013).
Waar zitten ze meestal?
Genitale wratten zitten daar waar tijdens seks huid op huid komt. Bij mannen is dat vaak de schacht of de eikel van de penis, de voorhuid, of de huid rond de anus. Bij vrouwen zijn dat de schaamlippen, de ingang van de schede, het perineum en de anusrand. Ze kunnen ook in de schede of het anale kanaal zitten, waar je ze zelf niet ziet.
Ze zitten dus niet altijd op een plek die je in de spiegel kunt controleren.
Per plek verschilt het beeld. We beschrijven dat apart voor genitale wratten aan de penis, voor vaginale wratten en voor wratten bij de anus.
Wrat of toch iets anders?
Vier dingen worden het vaakst voor genitale wratten aangezien: een herpesblaasje, een syfiliszweertje, waterwratjes en parelkransjes. Het verschil zit in de vorm, de pijn en het verloop. En er zit een praktisch verschil in: sommige daarvan kun je laten testen, andere niet.
| Kenmerk | Genitale wrat | Herpesblaasje | Syfiliszweertje | Waterwratje |
|---|---|---|---|---|
| Vorm | Vast bultje, soms bloemkoolachtig | Vochtig blaasje, later korstje | Eén hard, rond zweertje | Bolletje met deukje in het midden |
| Pijn | Meestal geen | Pijnlijk, tintelt vooraf | Pijnloos | Meestal geen |
| Aantal | Vaak meerdere, in groepjes | Groepje bij elkaar | Meestal één | Verspreid, soms tientallen |
| Verloop | Blijft weken tot maanden | Geneest in 1 tot 2 weken, komt terug | Verdwijnt vanzelf, infectie blijft | Verdwijnt vanzelf in maanden |
| Te testen? | Nee, arts kijkt | Ja, HSV-1 en HSV-2 in bloed | Ja, syfilis in bloed | Nee, arts kijkt |
Van die vier is het syfiliszweertje het gevaarlijkst om te missen. Het doet geen pijn en het verdwijnt vanzelf, maar de infectie blijft. Meer daarover staat in syfilis: stadia en eerste tekenen.
Doen genitale wratten pijn?
Meestal niet. Genitale wratten zijn doorgaans pijnloos. Wat wel voorkomt is jeuk, een branderig gevoel of irritatie door wrijving, bijvoorbeeld tijdens seks of bij strakke kleding. Soms bloedt een wrat een beetje als hij beschadigd raakt. Aanhoudende pijn past eerder bij herpes dan bij wratten.
Jeuk zonder zichtbare bultjes heeft trouwens vaak een heel andere oorzaak. Dat leggen we uit in jeuk en irritatie onderin.
Kan een test bevestigen dat het wratten zijn?
Nee. Geen bloedtest en geen urinetest vindt HPV of genitale wratten. Ook onze panels niet. HPV leeft in de huidcellen, niet in je bloedbaan. Een huisarts, GGD-arts of dermatoloog stelt de diagnose door te kijken, meestal in één consult. Thuisarts.nl beschrijft hoe dat gesprek verloopt.
Dat is de eerlijke versie, en die hoor je niet vaak van een testaanbieder.
Wat een test wél kan, is uitsluiten dat er iets anders speelt. Herpes en syfilis zijn met bloed aan te tonen. En chlamydia en gonorroe verlopen vaak zonder klachten, dus die kun je hebben zonder dat je iets ziet. Als een bultje je toch al aan het denken heeft gezet, is dat een logisch moment voor een chlamydia, gonorroe en trichomonas-test.
Wat doe je nu?
Laat het bultje bekijken door je huisarts. Dat is de enige manier om zeker te weten of het een wrat is, en het kost één afspraak. Foto's vergelijken op internet levert vooral onrust op. Wij zien dat elke week terug in de vragen die binnenkomen.
Wil je tegelijk weten of er nog iets anders speelt, laat dan chlamydia en gonorroe checken. Het volledige beeld van HPV staat in onze hub over genitale wratten en HPV. Het virus zelf zit niet in een testbuisje. De rest van je vragen soms wel.
Bronnen
- Steben M, Garland SM. Genital warts. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2014;28(7):1063-1073. PMID 25155525.
- Patel H, Wagner M, Singhal P, Kothari S. Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infect Dis. 2013;13:39. PMID 23347441.
- Giuliano AR, Lee JH, Fulp W, et al. Incidence and clearance of genital human papillomavirus infection in men (HIM): a cohort study. Lancet. 2011;377(9769):932-940. PMID 21367446.
- RIVM. Genitale wratten. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb genitale wratten. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
