Genitale wratten aan de penis zijn kleine, vaste bultjes op de schacht, de eikel, de voorhuid of de huid eromheen. Ze zijn huidkleurig tot grijswit, meestal pijnloos, en ze groeien vaak in groepjes. Ze komen door HPV, bijna altijd type 6 of 11 (Steben, 2014).
Nu het punt dat mannen het vaakst verrast: er is in Nederland geen HPV-test die routinematig aan mannen wordt aangeboden. Niet bij ons, niet bij de GGD, nergens.
Dat klinkt als een tekortkoming. Het is vooral een gevolg van hoe het virus werkt. Hieronder leggen we uit wat je dan wél kunt doen, en waarom dat meer oplevert dan je denkt.
Hoe zien genitale wratten aan de penis eruit?
Ze zijn klein, vast en droog. Een enkele wrat is vaak niet groter dan een paar millimeter. De kleur ligt dicht bij je eigen huidskleur, soms iets roder of grijzer. Ze voelen korrelig aan, niet vochtig. Meerdere wratjes bij elkaar kunnen een ruw plekje vormen dat op een miniatuur bloemkool lijkt.
Pijn hoort er meestal niet bij. Irritatie door wrijving wel.
Het uitgebreide onderscheid met andere bultjes staat in hoe zien genitale wratten eruit.
Waar op de penis zitten ze meestal?
Genitale wratten zitten daar waar tijdens seks huid op huid komt. Bij besneden mannen is dat vaker de schacht, bij onbesneden mannen vaker de voorhuid en de eikel. Ook de huid bij de basis van de penis, het scrotum en de anusrand horen erbij. De plek zegt iets, maar hij bewijst niets.
| Plek | Wat het kan zijn | Te testen in bloed of urine? |
|---|---|---|
| Schacht of voorhuid, vaste bultjes in een groepje | Genitale wratten (HPV 6 of 11) | Nee, een arts kijkt |
| Rij gelijkmatige bolletjes langs de rand van de eikel | Parelkransje, een normale variant | Niet nodig, dit is geen infectie |
| Pijnlijke blaasjes op rode huid, tinteling vooraf | Herpes genitalis | Ja, HSV-1 en HSV-2 |
| Eén hard, pijnloos zweertje | Syfilis, eerste stadium | Ja, syfilis in bloed |
| Geen bultje, wel branderig plassen of afscheiding | Chlamydia of gonorroe | Ja, PCR op urine |
Die laatste rij is de reden dat we dit stuk schrijven. Een bultje trekt alle aandacht, terwijl de infecties die je écht wilt uitsluiten vaak helemaal niets laten zien.
Hoe herken je HPV bij mannen?
In de praktijk herken je HPV bij mannen alleen aan de wratten. Er zijn geen andere klachten. Geen koorts, geen pijn, geen afscheiding. Verreweg de meeste mannen met HPV merken er nooit iets van en ruimen het virus vanzelf op, zonder dat ze ooit hebben geweten dat ze het hadden.
Dat is niet nonchalant bedoeld. Het is precies wat het onderzoek laat zien.
Stel: twee mannen van 28 lopen allebei HPV op in dezelfde maand. De een merkt nooit iets en heeft het virus na een maand of acht opgeruimd, zonder dat hij ooit heeft geweten dat hij het had. De ander ziet na vier maanden drie wratjes op de schacht. Zelfde virus, zelfde leeftijd, ander verloop. Dat verschil zit in de afweer, niet in gedrag.
In het HIM-onderzoek, een cohort van 1.159 mannen in Brazilië, Mexico en de Verenigde Staten, was een HPV-infectie na mediaan ongeveer 7,5 maanden opgeruimd (Giuliano, 2011). Sommige infecties bleven langer hangen, HPV-16 gemiddeld zo'n twaalf maanden. Komen en gaan is dus de norm, geen uitzondering.
Bestaat er een HPV-test voor mannen?
Nee, niet als routine. In Nederland bestaat er geen HPV-test die aan mannen wordt aangeboden, en het RIVM neemt mannen niet op in het bevolkingsonderzoek. Dat onderzoek richt zich op hoogrisico-HPV op de baarmoederhals. Bij mannen is er geen vergelijkbare plek om te bemonsteren en geen bewezen gezondheidswinst.
Wij verkopen dus geen HPV-test, en dat is een bewuste keuze.
Zoek je online op "hpv test mannen", dan vind je aanbieders die iets verkopen. Wees daar kritisch op. Vraag altijd wat er precies wordt afgenomen, welk type HPV wordt gezocht, en wat je met een uitslag kunt. Een positieve uitslag zonder handelingsperspectief geeft je ongerustheid, geen antwoord.
Wat kun je als man dan wel laten checken?
De infecties die je niet ziet. Chlamydia en gonorroe verlopen bij mannen vaak zonder klachten, en juist die zijn goed te testen met een PCR op urine. Syfilis en hiv zitten in het bloed. Dat zijn vier antwoorden die je binnen een paar dagen kunt hebben, terwijl HPV je vooral vragen oplevert.
Zo pak ik het zelf aan als iemand mij dit vraagt. Bultje: naar de huisarts. Rest: naar het lab.
- Voor chlamydia, gonorroe en trichomonas: de PCR-test op urine.
- Voor hiv, syfilis en hepatitis B: het Virale Infecties Pakket.
- Wil je zelf kiezen wat erin zit, stel dan een test op maat samen.
Een bredere uitleg per klacht staat in soa-test bij mannen. Zitten de wratjes rond of in de anus, lees dan wratten bij de anus.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga naar de huisarts zodra je een bultje ziet dat je niet kunt plaatsen, of als het groeit, bloedt of pijn doet. Een arts herkent genitale wratten meestal direct. Thuisarts.nl beschrijft welke behandelingen mogelijk zijn, van een crème tot bevriezen met vloeibare stikstof, en wanneer afwachten ook een optie is.
Behandelen is trouwens geen verplichting. Veel wratten verdwijnen vanzelf.
Mijn advies: laat het bekijken, en gebruik hetzelfde moment om chlamydia en gonorroe uit te sluiten als je de afgelopen maanden een nieuwe partner had. Het complete beeld van dit virus staat in onze hub over genitale wratten en HPV. Een condoom verlaagt je risico op HPV overigens flink, maar het dekt niet alle huid die contact maakt (Winer, 2006).
Bronnen
- Giuliano AR, Lee JH, Fulp W, et al. Incidence and clearance of genital human papillomavirus infection in men (HIM): a cohort study. Lancet. 2011;377(9769):932-940. PMID 21367446.
- Steben M, Garland SM. Genital warts. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2014;28(7):1063-1073. PMID 25155525.
- Winer RL, Hughes JP, Feng Q, et al. Condom use and the risk of genital human papillomavirus infection in young women. N Engl J Med. 2006;354(25):2645-2654. PMID 16790697.
- Patel H, Wagner M, Singhal P, Kothari S. Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infect Dis. 2013;13:39. PMID 23347441.
- RIVM. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker en HPV. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb genitale wratten. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
