Vaginale wratten zijn zachte bultjes op de schaamlippen, bij de ingang van de schede, op het perineum of rond de anus. Ze komen door HPV, bijna altijd type 6 of 11 (Steben, 2014). Die typen geven geen kanker.
En nu de verwarring die we het vaakst tegenkomen. Het uitstrijkje uit het bevolkingsonderzoek zoekt naar hoogrisico-HPV. Dat zijn andere typen. Je kunt dus een uitslag "geen HPV gevonden" krijgen en tóch wratten hebben.
Dat is geen fout in de test. De test zoekt gewoon iets anders. Hieronder leggen we uit wat wat is.
Wat zijn vaginale wratten?
Vaginale wratten, ook wel genitale wratten of condylomen genoemd, zijn goedaardige huidgroeisels. Ze ontstaan door laagrisico-HPV, meestal type 6 of 11. Ze zitten op de schaamlippen, bij de schede-ingang, op het perineum of bij de anus. Soms zitten ze in de schede, waar je ze zelf niet ziet.
Ze zijn onschuldig, maar dat maakt ze niet prettig.
Jaarlijks komen er 160 tot 289 nieuwe gevallen van genitale wratten per 100.000 mensen bij, en bij vrouwen ligt de piek vóór het 24e levensjaar (Patel, 2013). Je bent dus in goed gezelschap, ook al voelt het niet zo.
Hoe zien vaginale wratten eruit?
Ze zijn klein, zacht en huidkleurig tot rozerood of grijswit. Meestal zitten ze in groepjes. Ze doen doorgaans geen pijn, al kunnen ze jeuken of branderig aanvoelen door wrijving. Een enkele wrat is een paar millimeter groot, maar meerdere wratjes kunnen samensmelten tot een ruw plekje.
Ze voelen vast aan, niet vochtig. Blaasjes die pijn doen wijzen eerder op herpes.
Het volledige onderscheid met andere bultjes staat in hoe zien genitale wratten eruit, en de bredere differentiaaldiagnose in bultje of blaasje bij je geslachtsdeel.
Vindt het uitstrijkje vaginale wratten?
Nee. Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker van het RIVM zoekt naar hoogrisico-HPV in cellen van de baarmoederhals, vooral type 16 en 18. Vaginale wratten komen door laagrisico-HPV, type 6 en 11. Dat zijn verschillende typen, en de test kijkt niet naar de typen die wratten geven.
Dit is het punt waar de meeste vrouwen op vastlopen, en terecht.
Stel: je bent 32 en je uitstrijkje kwam vorige maand terug met "geen hoogrisico-HPV gevonden". Deze week zie je twee bultjes op je schaamlippen. Dat is geen tegenstrijdigheid en het is geen misser van het lab. De test keek naar type 16 en 18. Jouw bultjes komen waarschijnlijk van type 6 of 11. Twee verschillende vragen, twee verschillende antwoorden.
| Je vraag | Uitstrijkje of zelfafnameset | Bloed- of urinetest bij ons |
|---|---|---|
| Heb ik hoogrisico-HPV (type 16, 18)? | Ja, dat is precies waarvoor hij bedoeld is | Nee |
| Heb ik laagrisico-HPV (type 6, 11), dus wratten? | Nee, daar kijkt hij niet naar | Nee |
| Zijn dit wratten of iets anders? | Nee, een arts beoordeelt dit door te kijken | Nee |
| Heb ik chlamydia, gonorroe of trichomonas? | Nee | Ja, PCR op urine |
| Heb ik hiv, syfilis of hepatitis B? | Nee | Ja, Virale Infecties Pakket |
Kort gezegd: een negatieve HPV-uitslag uit het bevolkingsonderzoek betekent dat er geen hoogrisico-HPV is gevonden. Het zegt niets over wratten. Andersom geldt hetzelfde: hoogrisico-HPV gevonden betekent niet dat je wratten krijgt.
Kun je vaginale wratten krijgen met een vaste partner?
Ja. HPV kan jaren stil in de huid zitten voordat er iets zichtbaar wordt. Een wrat die nu opduikt, kan een besmetting van lang geleden zijn. Het is dus geen bewijs dat er iemand is vreemdgegaan, hoe verleidelijk die conclusie ook is.
We zeggen dit met nadruk, omdat we zien wat het aanricht als mensen het niet weten.
Onderzoek naar het natuurlijke beloop bij jonge vrouwen laat zien dat HPV-infecties komen en gaan, en dat het afweersysteem ze meestal zelf opruimt (Ho, 1998). Een condoom verlaagt het risico duidelijk: bij consistent condoomgebruik zag men 37,8 infecties per 100 persoonsjaren, tegen 89,3 bij zelden gebruik (Winer, 2006). Het is een flinke daling, maar geen nul, omdat een condoom niet alle huid bedekt.
Vaginale wratten en zwangerschap
Wratten kunnen tijdens een zwangerschap sneller groeien of talrijker worden. Dat komt door veranderingen in je afweer en doorbloeding. Meestal is het niet gevaarlijk voor de baby, maar het is wel iets om met je verloskundige of huisarts te bespreken, omdat sommige behandelingen tijdens de zwangerschap niet gebruikt worden.
Behandel dus niet op eigen houtje met een middel uit een eerdere periode.
Welke soa-checks in een zwangerschap gebruikelijk zijn, lees je in soa testen tijdens de zwangerschap.
Wat kun je wel laten checken?
De soa's die je niet ziet. Chlamydia en gonorroe verlopen bij vrouwen vaak zonder klachten en kunnen op termijn de eileiders beschadigen. Die zijn goed te testen. Syfilis en hiv zitten in het bloed. Een wrat sluit die infecties niet uit, en dat is precies waarom je ze los bekijkt.
De wrat gaat naar de huisarts. De rest gaat naar het lab.
Thuisarts.nl beschrijft de behandelmogelijkheden voor wratten, van een crème tot bevriezen. Wil je tegelijk de stille infecties uitsluiten, dan kan dat met de chlamydia, gonorroe en trichomonas-test of het Virale Infecties Pakket. Meer context vind je in soa-test bij vrouwen en in onze hub over genitale wratten en HPV.
Bronnen
- Steben M, Garland SM. Genital warts. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2014;28(7):1063-1073. PMID 25155525.
- Ho GY, Bierman R, Beardsley L, Chang CJ, Burk RD. Natural history of cervicovaginal papillomavirus infection in young women. N Engl J Med. 1998;338(7):423-428. PMID 9459645.
- Winer RL, Hughes JP, Feng Q, et al. Condom use and the risk of genital human papillomavirus infection in young women. N Engl J Med. 2006;354(25):2645-2654. PMID 16790697.
- Patel H, Wagner M, Singhal P, Kothari S. Systematic review of the incidence and prevalence of genital warts. BMC Infect Dis. 2013;13:39. PMID 23347441.
- RIVM. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb genitale wratten. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
