Hoe krijg je schaamluis? En helpt scheren echt?

Hoe krijg je schaamluis? Vrijwel altijd door direct, langdurig lichamelijk contact waarbij schaamhaar tegen schaamhaar komt. Seks is de meest voorkomende route, maar samen slapen of intiem knuffelen kan ook volstaan. De luis kan niet springen en niet vliegen, dus hij moet lopend oversteken.

Dat ene feit maakt de meeste angstverhalen kleiner dan ze lijken.

Een luis heeft grof haar nodig om zich met zijn klauwtjes aan vast te klemmen. Alles wat glad is, biedt hem niets.

Kun je schaamluis van een wc-bril krijgen?

Praktisch niet. Een schaamluis moet zich vastklemmen aan haar en overleeft buiten het lichaam maar ongeveer een tot twee dagen. Een gladde plastic wc-bril geeft hem niets om vast te pakken, en de tijd dat je erop zit is bovendien kort.

Deze mythe houdt zich hardnekkig in stand omdat hij handig is.

Hij geeft een verklaring die geen gesprek vereist. Wij snappen die reflex, maar hij helpt niemand verder, want zonder de echte bron blijft de besmetting rondgaan. Meer misverstanden staan in 5 mythes over soa's.

Kun je het via kleding of beddengoed krijgen?

Dat kan, maar het gebeurt veel minder vaak dan mensen denken. Luizen en neten kunnen kortstondig in beddengoed, handdoeken of ondergoed terechtkomen. Buiten een menselijk lichaam gaan ze binnen een dag of twee dood, dus alleen recent gebruikt textiel speelt een rol.

Daarom volstaat wassen op 60 graden.

De bovenste rij verklaart in de praktijk bijna alle besmettingen. De onderste vier zijn de rijen waar mensen naar zoeken.

Helpt scheren tegen schaamluis?

Scheren neemt het leefgebied weg, dus het helpt, maar het is zelden een complete oplossing. Thuisarts.nl noemt het scheren van schaamhaar als alternatief naast de crème. Het probleem is dat luizen ook in okselhaar, beenhaar, borsthaar of baard kunnen zitten, en die scheer je meestal niet mee.

Je verplaatst ze dan, in plaats van ze kwijt te raken.

Er is wel een groter effect zichtbaar op bevolkingsniveau. Onderzoekers zien schaamluis wereldwijd afnemen en wijzen daarbij op de mode van ontharen: minder grof haar betekent minder leefgebied (Patel e.a., 2021). Wat op bevolkingsniveau werkt, is alleen niet hetzelfde als een behandeling voor jou.

Wil je het echt kwijt, dan blijft de behandeling met permetrine de betrouwbaarste route.

Hoe lang duurt het voor je iets merkt?

Bij een eerste besmetting duurt het meestal twee tot vier weken voordat de jeuk begint. Je afweer moet eerst leren reageren op het speeksel van de luis. Bij een tweede besmetting kan de jeuk al binnen enkele dagen opkomen.

Die vertraging maakt het terugzoeken van de bron lastig.

Reken bij een eerste keer dus terug over een periode van ongeveer een maand, niet over de afgelopen week. Thuisarts.nl adviseert om sekspartners van de afgelopen twee maanden in te lichten, wat ruimer is dan de meeste mensen uit zichzelf zouden aanhouden.

Beschermt een condoom tegen schaamluis?

Nee. Een condoom dekt de penis af, niet de schaamstreek eromheen, en juist daar zit het haar waar de luis in leeft. Datzelfde geldt voor schurft, herpes op de huid ernaast, en HPV-wratjes buiten het afgedekte gebied.

Een condoom blijft nuttig, alleen niet hiervoor.

Welke methode welk risico verkleint, hebben we per infectie op een rij gezet in veilig vrijen. Dat verschil tussen huidcontact en vochtcontact verklaart bijna alles op dit onderwerp.

Wat doe je als je weet van wie je het hebt?

Dan behandel je tegelijk, anders gaat het heen en weer. Verder is dit het moment waarop het contactmoment zelf relevanter wordt dan de luizen. Chlamydia, gonorroe en trichomonas gaan via hetzelfde contact en geven vaak geen klachten.

In een soa-poli-serie had 31,4 procent van de mensen met schaamluis daarnaast een andere soa (Chapel e.a., 1979).

Sommige mensen kiezen er daarom voor zich ook te laten checken op chlamydia, gonorroe en trichomonas, meestal vanaf ongeveer twee weken na het risico. Het volledige beeld staat in ons hoofdartikel over schaamluis, en een uitslag bespreek je met je huisarts.

Bronnen

• Patel PU, Tan A, Levell NJ. A clinical review and history of pubic lice. Clinical and Experimental Dermatology, 2021. PMID 33811771
• Chapel TA, Katta T, Kuszmar T, DeGiusti D. Pediculosis pubis in a clinic for treatment of sexually transmitted diseases. Sexually Transmitted Diseases, 1979. PMID 531724
• Thuisarts.nl, Ik heb schaamluis. thuisarts.nl
• RIVM, LCI-richtlijn scabiës. lci.rivm.nl

Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.