Gardnerella is geen soa. Gardnerella vaginalis is een bacterie die bij veel vrouwen gewoon in de vagina aanwezig is, en die bij bacteriële vaginose sterk toeneemt. Je krijgt hem dus niet van iemand op de manier waarop je chlamydia van iemand krijgt.
Toch schrikken mensen van die naam op een uitslag, en dat begrijpen we. Een Latijnse bacterienaam naast het woord vagina leest als slecht nieuws. Hier staat wat het wel betekent.
Wat is gardnerella vaginalis precies?
Het is een bacterie die in 1955 werd beschreven door Hermann Gardner en Charles Dukes, en die later naar Gardner is vernoemd. Ze hoort bij de normale vaginale flora van een groot deel van de vrouwen. Pas als de melkzuurbacteriën afnemen en gardnerella samen met andere soorten de overhand krijgt, ontstaat het beeld dat we bacteriële vaginose noemen.
In 2019 lieten Vaneechoutte en collega's zien dat gardnerella niet één soort is maar een groep verwante soorten. Dat verklaart deels waarom de ene vrouw met gardnerella klachten heeft en de andere niet.
Aanwezigheid is dus niet hetzelfde als ziekte. Dat onderscheid is de kern van dit hele onderwerp.
Waarom staat gardnerella dan op mijn uitslag?
Omdat sommige laboratoriumtechnieken alles rapporteren wat ze vinden, ook bacteriën die er thuishoren. Een kweek of een breed moleculair panel kan gardnerella melden zonder dat er iets mis is. De vondst krijgt pas betekenis in combinatie met je klachten en met de andere kenmerken van bacteriële vaginose.
| Gardnerella vaginalis | Een echte soa (bijvoorbeeld trichomonas) | |
|---|---|---|
| Hoort het bij je normale flora? | Vaak wel | Nee, nooit |
| Overdracht via seks? | Niet als klassieke overdracht | Ja |
| Betekent aanwezigheid ziekte? | Niet per se | Ja |
| Partner meebehandelen? | Doorgaans niet | Ja, dat is gebruikelijk |
| Zit het in een standaard soa-test? | Nee | Ja |
De onderste rij verklaart de verwarring. Wie een soa-test doet en gardnerella verwacht terug te zien, zoekt in het verkeerde onderzoek.
Kun je gardnerella van je partner krijgen?
Niet op de manier waarop een soa wordt overgedragen, al speelt seks wel een rol. Onderzoek laat zien dat een nieuwe partner, meerdere partners en seks zonder condoom samenhangen met een grotere kans op bacteriële vaginose. Muzny en Schwebke beschreven in 2016 hoe seksueel contact de vaginale bacteriesamenstelling kan verschuiven zonder dat er sprake is van een klassieke besmetting.
Er is ook dieronderzoek dat laat zien dat gardnerella samen met andere bacteriën het beeld kan uitlokken, en niet in zijn eentje.
Praktisch betekent dit: je partner is meestal geen bron die behandeld moet worden. Bij een parasitaire soa als trichomonas ligt dat wel anders, en juist dat verschil maakt de vraag welke van de twee je hebt zo relevant.
Wanneer is een soa-test dan wel zinvol?
Als je klachten hebt na een risicomoment, want dan kunnen infecties meespelen die er niet horen. Chlamydia, gonorroe en trichomonas geven soms dezelfde veranderde afscheiding als bacteriële vaginose. Gardnerella op je uitslag sluit die drie niet uit, want ze werden niet in hetzelfde onderzoek gezocht.
Wil je dat wel weten, dan kan dat met een chlamydia, gonorroe en trichomonas test. Het RIVM publiceert jaarlijks hoe vaak deze soa-diagnoses in Nederland worden gesteld.
Neem iemand die 2 weken na een uitstrijkje te horen krijgt dat er gardnerella is gevonden, aanneemt dat dit haar klachten verklaart, en nooit op de rest test. Als er ook chlamydia speelde, blijft die onopgemerkt.
Ik zie die denkfout vaker terugkomen dan welke andere ook bij dit onderwerp: één naam op een uitslag voelt als een compleet antwoord.
Wat je hierna kunt doen
Heb je klachten en geen risicomoment gehad, dan is je huisarts de logische stap voor beoordeling van bacteriële vaginose zelf. Was er wel een risicomoment, dan is de soa-kant eerst uitsluiten de nuchtere volgorde.
Lees het volledige overzicht in bacteriële vaginose, candida of trichomonas, bekijk per klacht wat het betekent in bacteriële vaginose symptomen, en lees over de soa die er het meest op lijkt in trichomonas symptomen bij de vrouw.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Bronnen
- Vaneechoutte M, et al. Emended description of Gardnerella vaginalis and description of Gardnerella leopoldii, Gardnerella piotii and Gardnerella swidsinskii. International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology, 2019. PMID: 30648938
- Muzny CA, Schwebke JR. Pathogenesis of Bacterial Vaginosis: Discussion of Current Hypotheses. The Journal of Infectious Diseases, 2016. PMID: 27449868
- Gilbert NM, et al. Gardnerella vaginalis and Prevotella bivia Trigger Distinct and Overlapping Phenotypes in a Mouse Model of Bacterial Vaginosis. The Journal of Infectious Diseases, 2019. PMID: 30715405
- Amsel R, et al. Nonspecific vaginitis. Diagnostic criteria and microbial and epidemiologic associations. The American Journal of Medicine, 1983. PMID: 6600371
- RIVM, Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland, jaarlijkse surveillancerapportage
Auteur
