Een herpes test bestaat in twee vormen. Heb je nu een blaasje, dan is een PCR-uitstrijkje van die plek de aangewezen test. Heb je geen klachten, dan blijft er een bloedtest over die antistoffen meet, en die beantwoordt een veel smallere vraag dan de meeste mensen denken.
Ik zeg dat meteen, omdat hier bijna alle verwarring vandaan komt. Mensen bestellen een bloedtest terwijl ze een actieve blaar hebben, of ze verwachten van een IgG-uitslag een antwoord dat er niet in zit.
Hieronder zetten we het per situatie op een rij. Voor het complete beeld van de infectie kun je ons overzicht over herpes genitalis lezen.
Welke herpes test heb je nodig?
Dat hangt volledig af van of je op dit moment iets ziet of voelt. Zichtbare klachten vragen om een PCR-uitstrijkje, want dan is het virus zelf aantoonbaar. Geen klachten betekent dat alleen een bloedtest overblijft, en die vertelt je iets anders: of je ooit antistoffen hebt aangemaakt.
De tabel hieronder is de kortste samenvatting die we kunnen maken.
| Jouw situatie | Aangewezen test | Waar |
|---|---|---|
| Je hebt nu een blaasje of zweertje | PCR-uitstrijkje van de plek | Huisarts of Centrum Seksuele Gezondheid |
| Geen klachten, je partner heeft herpes | HSV-1 en HSV-2 IgG in bloed | Discreet Test of huisarts |
| Klachten zijn weg, je wilt weten wat het was | IgG in bloed, met een slag om de arm | Huisarts |
| Geen klachten, geen concrete aanleiding | Meestal geen herpestest | Wel een gewone soa-check |
Die laatste regel verrast mensen. Toch is het de nuchtere waarheid, en het RIVM en de Nederlandse soa-praktijk redeneren net zo: brede screening op herpes-antistoffen zonder klachten levert weinig op en geeft veel onrust.
Wat meet een herpes bloedtest precies?
Een herpes bloedtest meet IgG-antistoffen, apart voor HSV-1 en HSV-2. Je lichaam maakt die aan nadat het het virus is tegengekomen, en ze blijven daarna levenslang meetbaar. De test kijkt dus naar je immuunsysteem, niet naar het virus zelf.
Dat verklaart de grenzen. Een IgG kan niet zien waar het virus zit, wanneer je het opliep, of je vandaag besmettelijk bent. Bij ons kun je HSV-1 IgG en HSV-2 IgG los laten prikken en aan je eigen test toevoegen, want ze zitten niet in de standaard soa-pakketten.
Over IgM, de andere antistof die je soms tegenkomt: daar heb je in de praktijk weinig aan. Een IgM is slecht in het dateren van een infectie en kan ook opkomen bij een heropleving van een oude infectie.
Hoe betrouwbaar is een herpes test?
De PCR op een vers blaasje is de betrouwbaarste route die er is. Hij vindt het virus duidelijk vaker dan de oude kweek, en daarom geldt PCR als aangewezen test zodra er iets zichtbaars is (LeGoff et al., 2014). De bloedtest is minder scherp, en dat komt door timing en interpretatie.
Een uitstrijkje van een blaasje dat al aan het indrogen is, kan negatief uitvallen terwijl je wel herpes hebt. Vers is beter dan volledig. Wacht dus niet een week af.
Bij de bloedtest is een grensuitslag het lastigste geval. Zo'n net-positieve waarde vraagt vaak om een tweede meting of een andere test, en dat is precies het soort uitslag dat je niet alleen wilt uitzoeken. Onze arts beoordeelt elke uitslag, en bij twijfel verwijzen we je door.
Wanneer is een negatieve uitslag betrouwbaar?
Pas als je lichaam de tijd heeft gehad om antistoffen te maken. Dat duurt meestal enkele weken tot een paar maanden, en het verschilt per persoon. Te vroeg prikken levert een negatieve uitslag op die niets uitsluit, en dat is riskanter dan niet testen, want je gaat er ten onrechte gerust op zitten.
Stel, je laat 3 weken na een risicomoment een HSV-2 IgG prikken en die komt negatief terug. Geruststellend voelt dat, maar de antistoffen kunnen er dan simpelweg nog niet zijn. Een herhaling na ongeveer 12 weken geeft een veel steviger antwoord.
Hoe die timing precies zit, leggen we uit in herpes incubatietijd. Voor de andere soa's helpt hoe lang na onbeschermde seks je kunt testen.
Wat als je uitslag positief is?
Een positieve IgG betekent dat je het virus ooit hebt opgelopen. Het zegt niets over de plek, het moment, of je klachten gaat krijgen. Veel mensen met een positieve HSV-1 hebben nooit iets anders gehad dan een koortslip, en merken verder niets.
Dat is geen bagatellisering. In een onderzoek onder ruim 3.400 jonge vrouwen verliep 74 procent van de eerste HSV-1-infecties zonder herkende klachten (Bernstein et al., 2013). Onopgemerkt is bij herpes de regel, niet de uitzondering.
Wat het betekent voor besmettelijkheid, ligt genuanceerd: ook zonder blaasjes is het virus af en toe aanwezig, bij mensen zonder klachten op ongeveer 10,2 procent van de dagen (Tronstein et al., 2011). Het verschil tussen de twee typen bepaalt hoe zwaar je dit weegt, en dat werken we uit in koortslip of genitale herpes.
Wat is je volgende stap?
Zie je nu iets, ga dan vandaag nog naar je huisarts of een Centrum Seksuele Gezondheid en vraag om een PCR-uitstrijkje. Wacht niet tot het blaasje is ingedroogd, want dan wordt de test minder scherp. Thuisarts.nl legt uit wat je bij die afspraak kunt verwachten.
Heb je geen klachten maar wel een reden om te weten hoe je ervoor staat? Dan kun je HSV-1 en HSV-2 bij ons los laten prikken, en de uitslag anoniem inzien. Hoe die route werkt, staat in de anonieme soa-test.
Bronnen
- LeGoff J, Pere H, Belec L. Diagnosis of genital herpes simplex virus infection in the clinical laboratory. Virol J. 2014;11:83. PMID 24885431.
- Bernstein DI, Bellamy AR, Hook EW, et al. Epidemiology, clinical presentation, and antibody response to primary infection with herpes simplex virus type 1 and type 2 in young women. Clin Infect Dis. 2013;56(3):344-351. PMID 23087395.
- Tronstein E, Johnston C, Huang ML, et al. Genital shedding of herpes simplex virus among symptomatic and asymptomatic persons with HSV-2 infection. JAMA. 2011;305(14):1441-1449. PMID 21486977.
- RIVM. Soa-richtlijnen en surveillance seksuele gezondheid. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik denk dat ik een soa heb. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
