"Hepatitis" klinkt als één ziekte, maar het zijn er eigenlijk meerdere die toevallig dezelfde achternaam delen: ze ontsteken allemaal de lever. Daar houdt de overeenkomst grotendeels op. Hepatitis A, B en C verschillen sterk in hoe je ze oploopt, of er een vaccin voor is en wat ze op lange termijn doen. Wie dat verschil snapt, snapt ook waarom de ene wel en de andere niet onder een soa-screening valt.
Wat we vooral willen rechtzetten: de meeste mensen kennen alleen hepatitis B als "de soa", maar juist hepatitis C kan jarenlang stilletjes de lever beschadigen, en is tegenwoordig in de meeste gevallen goed te behandelen. Niet weten dat je het hebt, is daarbij het grootste risico.
Hepatitis A, B en C naast elkaar
| Hepatitis A | Hepatitis B | Hepatitis C | |
|---|---|---|---|
| Belangrijkste overdracht | Besmet voedsel/water, soms via seks (oraal-anaal contact) | Bloed, sperma en vaginaal vocht; seksueel overdraagbaar | Vooral bloed-bloedcontact; minder vaak seksueel |
| Vaccin beschikbaar? | Ja | Ja | Nee |
| Verloop | Meestal kortdurend, geneest vanzelf | Kan chronisch worden | Wordt vaak chronisch, vaak zonder klachten |
| Behandeling | Vooral rust; geen specifieke kuur | Medicatie bij chronische vorm | Vaak goed te genezen met medicatie |
Vergelijking op hoofdlijnen, gebaseerd op informatie van het RIVM en Thuisarts.nl. Voor jouw situatie kan een arts of de GGD het preciezer inschatten.
Hepatitis A: meestal van korte duur
Hepatitis A loopt vooral via besmet voedsel of water, en soms via seksueel contact waarbij oraal-anaal contact een rol speelt. Volgens het RIVM geneest hepatitis A meestal vanzelf en wordt het niet chronisch. Er bestaat een vaccin, dat onder meer wordt geadviseerd bij reizen naar bepaalde gebieden. Als soa speelt hepatitis A een kleinere rol dan B en C, maar uitbraken komen voor.
Hepatitis B: de klassieke seksueel overdraagbare variant
Hepatitis B is de variant die het duidelijkst als soa geldt. Het virus zit in bloed, sperma en vaginaal vocht en kan via onbeschermde seks worden overgedragen. Een deel van de besmettingen verloopt zonder klachten, terwijl de infectie bij sommige mensen chronisch wordt en de lever op termijn kan beschadigen. Het goede nieuws: er is een effectief vaccin. In Nederland krijgen kinderen hepatitis B-vaccinatie via het Rijksvaccinatieprogramma, en ook bepaalde risicogroepen komen ervoor in aanmerking.
Hepatitis C: de stille langetermijnschade
Hepatitis C wordt vooral overgedragen via bloed-bloedcontact en minder vaak via seks, al is dat risico bij bepaalde groepen hoger. Het venijn zit in de stilte: hepatitis C wordt vaak chronisch en geeft jarenlang weinig klachten, terwijl het de lever ondertussen kan beschadigen. Er is geen vaccin, maar er is wel goed nieuws aan de behandelkant. De huidige medicatie geneest hepatitis C in veel gevallen. Daarom is opsporen zo belangrijk: je kunt iets behandelen wat je anders nooit had opgemerkt.
Wanneer is een hepatitis-screening zinvol?
Een hepatitis-screening kan zinvol zijn na onbeschermd seksueel contact met een onbekend risico, bij bloedcontact (bijvoorbeeld door prikincidenten of het delen van naalden), of als je tot een groep met een verhoogd risico hoort. Twijfel je of het bij je past, dan kun je dat met je huisarts of de GGD bespreken. Wil je gericht laten checken, dan kun je kijken naar een hepatitis-test of een bredere hepatitis-screening. Wil je een compleet beeld van meerdere soa\'s tegelijk, dan kan een soa-onderzoek op chlamydia, gonorroe en trichomonas passen. Voor de keuze tussen tests helpt onze gids welke soa test je wanneer nodig hebt.
Welke klachten kunnen op hepatitis wijzen?
Een lastig punt is dat hepatitis vaak juist géén of weinig klachten geeft, zeker in het begin. Als er klachten zijn, kunnen die volgens Thuisarts.nl bestaan uit moeheid, weinig eetlust, misselijkheid, pijn rechtsboven in de buik en soms geelzucht (een gele kleur van de huid of het oogwit) of donkere urine. Deze klachten zijn weinig specifiek en lijken op die van veel andere aandoeningen, dus ze bewijzen niets op zichzelf. Andersom betekent het ontbreken van klachten ook niet dat er niets speelt, en dat is precies waarom een test bij een mogelijk risico zinvol kan zijn.
Wat betekent een positief resultaat?
Een positieve hepatitis-test is geen eindstation, maar een startpunt voor verder onderzoek. Een eerste test kan bijvoorbeeld aantonen dat je ooit in contact bent geweest met het virus, terwijl vervolgonderzoek moet uitwijzen of er sprake is van een actieve of een doorgemaakte infectie. Dat onderscheid bepaalt of, en welke, behandeling nodig is. Die vervolgstappen lopen altijd via een arts. Een thuistest of screening geeft je een signaal en een reden om door te pakken, maar de interpretatie en behandeling horen bij je huisarts, de GGD of een specialist thuis.
Het verschil zit in de details
Hepatitis is niet één ding. A geneest meestal vanzelf, B is goed te voorkomen met een vaccin, en C kan jarenlang stil schade aanrichten maar is vaak goed te behandelen als je het op tijd vindt. Daarom draait hepatitis vooral om weten waar je staat. Bij klachten, een mogelijk risicomoment of een positief resultaat kun je altijd je huisarts of de GGD raadplegen.
Bronnen
- RIVM, hepatitis A, B en C: rivm.nl/hepatitis
- Thuisarts.nl, hepatitis: thuisarts.nl/hepatitis
- Soa Aids Nederland, hepatitis B: soaaids.nl/nl/hepatitis-b
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek behandelbeslissingen met je huisarts.
Auteur
Discreettest
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
