Genitale herpes is op dit moment niet te genezen. Er bestaat geen middel dat het virus uit je zenuwknopen haalt. Wat er wel is: antivirale medicijnen die een uitbraak korter en milder kunnen maken, en die bij dagelijks gebruik het aantal uitbraken flink kunnen terugbrengen.
Ik begin bewust met het slechte nieuws, omdat de rest daardoor eerlijker landt. De meeste mensen met herpes hebben er na verloop van tijd weinig last meer van, en dat is geen schrale troost maar het gewone beloop.
Hieronder staat wat behandeling realistisch oplevert. Voor het complete beeld kun je ons overzicht over herpes genitalis lezen.
Is genitale herpes te genezen?
Nee. Na een eerste infectie nestelt het virus zich in een zenuwknoop, waar geen medicijn bij kan. Het blijft daar levenslang zitten, meestal slapend. Wat je online tegenkomt over volledige genezing, klopt niet, en dat geldt ook voor kruiden en supplementen die dat beloven.
Dat betekent niet dat je machteloos bent. Het betekent dat het doel verschuift: niet uitroeien, maar dempen.
Voor veel mensen worden de uitbraken in de jaren na de eerste infectie vanzelf minder frequent en milder. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft de beschikbare middelen, en je huisarts weegt of ze in jouw situatie passen.
Wat doen antivirale middelen precies?
Ze remmen de vermenigvuldiging van het virus. Daardoor kan een uitbraak korter duren en minder heftig verlopen, vooral als je er vroeg bij bent. Bij dagelijks gebruik kunnen ze ook het aantal uitbraken verlagen en de hoeveelheid virus op je huid verminderen.
De tabel scheidt wat haalbaar is van wat niet.
| Doel | Haalbaar? |
|---|---|
| Het virus uit je lichaam verwijderen | Nee, dat kan geen enkel middel |
| Een uitbraak korter en milder maken | Ja, in overleg met je huisarts |
| Het aantal uitbraken verlagen | Vaak wel, met dagelijkse behandeling |
| De kans op besmetting van je partner verlagen | Deels, en het beste samen met condooms |
| Zorgen dat je nooit meer besmettelijk bent | Nee, het risico wordt lager, niet nul |
Die laatste regel is belangrijk in een relatie. Een lager risico is iets anders dan geen risico.
Hoeveel verlagen medicijnen de kans op besmetting?
Meetbaar, maar niet volledig. In een onderzoek onder stellen waarbij een van de twee HSV-2 had, kreeg 1,9 procent van de partners het virus wanneer de drager dagelijks valaciclovir slikte, tegen 3,6 procent in de placebogroep (Corey et al., 2004). Dat is bijna een halvering.
In datzelfde onderzoek zakte de hoeveelheid dagen waarop het virus aantoonbaar was van 10,8 procent naar 2,9 procent. Het virus verdwijnt dus niet, het wordt stiller.
Stel, jij hebt 4 uitbraken per jaar en je partner heeft geen herpes. Dan is dit precies het gesprek dat je met je huisarts wilt voeren, want de afweging hangt af van jullie situatie en niet van een gemiddelde.
Wanneer stelt een arts een dagelijkse behandeling voor?
Meestal wanneer uitbraken vaak terugkomen, wanneer ze veel klachten geven, of wanneer een partner geen herpes heeft en jullie het risico willen verlagen. Het is een afweging tussen last, wens en bijwerkingen. Die afweging maakt je huisarts samen met jou.
Wat wij hier niet doen, is een dosering of middel voorschrijven. Dat hoort bij je arts, en dat is geen formaliteit.
Wel kunnen we zeggen dat het aantal uitbraken bij HSV-2 gemiddeld hoger ligt dan bij genitale HSV-1. Welk type je hebt, doet er dus toe. We werken dat uit in koortslip of genitale herpes.
Wat kun je zelf doen tijdens een uitbraak?
Houd de plek schoon en droog, draag ruimzittend ondergoed, en stel seks even uit zolang er blaasjes of zweertjes zijn. Veel mensen voelen een uitbraak aankomen als tintelen of branden. Dat is het moment om contact te vermijden, want dan is het virus het actiefst.
Bij mensen met HSV-2 en klachten werd het virus op 20,1 procent van de dagen gevonden, tegen 10,2 procent bij mensen zonder klachten (Tronstein et al., 2011). Rond een uitbraak is voorzichtigheid dus het meest zinvol.
Heeft het pijn bij het plassen? Meld dat bij je huisarts. Thuisarts.nl beschrijft wat je in die dagen kunt verwachten, en het RIVM houdt dezelfde lijn aan.
Wat is je volgende stap?
Weet je nog niet zeker of het herpes is? Laat dan eerst een PCR-uitstrijkje doen zolang het blaasje vers is, want dat is de test die het virus aantoont (LeGoff et al., 2014). Behandelen zonder te weten wat je behandelt, is de omgekeerde volgorde.
Wil je zonder klachten weten welk type je draagt, bijvoorbeeld voor een gesprek met je partner? Dan kun je bij ons HSV-1 IgG en HSV-2 IgG los aan je eigen test toevoegen. Hoe besmetting werkt en wat condooms doen, staat in hoe krijg je herpes. Welke test welke vraag beantwoordt, lees je in herpes test.
Bronnen
- Corey L, Wald A, Patel R, et al. Once-daily valacyclovir to reduce the risk of transmission of genital herpes. N Engl J Med. 2004;350(1):11-20. PMID 14702423.
- Tronstein E, Johnston C, Huang ML, et al. Genital shedding of herpes simplex virus among symptomatic and asymptomatic persons with HSV-2 infection. JAMA. 2011;305(14):1441-1449. PMID 21486977.
- LeGoff J, Pere H, Belec L. Diagnosis of genital herpes simplex virus infection in the clinical laboratory. Virol J. 2014;11:83. PMID 24885431.
- Farmacotherapeutisch Kompas. Herpes genitalis. Beschikbaar via farmacotherapeutischkompas.nl.
- RIVM. Soa-richtlijnen en surveillance seksuele gezondheid. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb genitale herpes. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
