Rond soa's leven veel hardnekkige mythes, en die kunnen je een vals gevoel van veiligheid geven of juist onnodige schaamte. De kern in het kort: een soa kan iedereen overkomen die seks heeft, vaak zonder klachten, en testen is meestal de enige manier om het zeker te weten. Hieronder ontkrachten we vijf veelvoorkomende mythes over soa, telkens met de mythe naast het feit.
We doen dat rustig en zonder oordeel. Het idee is niet dat je iets fout deed, maar dat juiste informatie soms net wat geruststellender is dan een aanname.
Per mythe lees je eerst de mythe en daarna het feit, zodat je het verschil in één oogopslag ziet.
Mythe 1: alleen mensen met veel partners krijgen een soa
Feit: een soa kan iedereen overkomen die seks heeft, ook met maar één partner. Het aantal partners verhoogt de kans, maar één keer onbeschermd contact kan al genoeg zijn. Een soa zegt dus niets over hoe vaak of met hoeveel mensen je seks hebt gehad.
Volgens Soa Aids Nederland kun je een soa oplopen bij vrijwel elke vorm van onbeschermde seks, ongeacht je aantal partners (soaaids.nl). Schaamte is hier dus vaak onterecht.
Ook iemand die net begint met daten of pas één bedpartner heeft gehad, kan een soa oplopen. Het gaat niet om een aantal, maar om of er onbeschermd contact heeft plaatsgevonden.
Het beeld dat een soa iets is voor "anderen" houdt vooral het taboe in stand.
Mythe 2: geen klachten betekent dat je geen soa hebt
Feit: veel soa's geven lange tijd geen of nauwelijks klachten, terwijl je ze wel kunt hebben en doorgeven. Chlamydia bijvoorbeeld verloopt vaak zonder symptomen. Geen klachten is daarom geen betrouwbaar bewijs dat je niets onder de leden hebt.
Thuisarts.nl geeft aan dat soa's regelmatig zonder klachten verlopen, waardoor testen soms de enige manier is om zekerheid te krijgen (thuisarts.nl). Juist omdat klachten kunnen uitblijven, kan iemand een infectie soms langere tijd onbewust bij zich dragen.
Wachten op klachten kan dus betekenen dat je lang in onzekerheid blijft. Een test geeft daarin eerder een rustig antwoord dan je lichaam soms doet.
Wil je hier dieper op ingaan? Lees dan waarom testen zonder klachten alsnog zinvol kan zijn.
Mythe 3: je ziet of voelt een soa altijd
Feit: een soa is meestal niet te zien of te voelen, ook niet bij je partner. Er is vaak geen zichtbare afwijking, geen pijn en geen verandering die je opmerkt. Vertrouwen op wat je ziet of voelt geeft daarom een onbetrouwbaar beeld.
Sommige soa's kunnen op den duur wel klachten geven, zoals afscheiding of een branderig gevoel, maar lang niet altijd. Het uiterlijk van een partner zegt evenmin iets over een mogelijke infectie.
Iemand kan zich prima voelen, er gezond uitzien en toch een soa hebben. Klachten en uiterlijk zijn daardoor geen betrouwbare graadmeter, hoe begrijpelijk dat idee ook is.
Daarom is "het ziet er gezond uit" geen geruststelling waar je veel op kunt bouwen.
Een verwante misvatting gaat over hoe je een soa kunt oplopen. Of dat via oraal contact, een wc-bril of een handdoek kan, lees je in ons artikel over soa's en alledaagse situaties.
Mythe 4: in een vaste relatie loop je geen risico
Feit: ook in een vaste relatie kan een soa een rol spelen, bijvoorbeeld als een eerdere infectie nog niet was opgemerkt. Een relatie beschermt op zichzelf niet tegen een soa die al aanwezig was voordat jullie begonnen. Veel stellen kiezen er daarom voor om zich samen te laten testen voordat ze stoppen met condooms.
Dit hoeft niets te zeggen over vertrouwen. Het gaat eerder om duidelijkheid voor allebei, zonder aannames.
Een eerder opgelopen infectie zonder klachten kan immers jarenlang onopgemerkt blijven. Een gezamenlijke test kan dan helpen om met een schone lei verder te gaan.
Sommige stellen ervaren het juist als een geruststellend moment samen.
Mythe 5: de pil of andere anticonceptie beschermt tegen soa's
Feit: anticonceptie zoals de pil, het spiraaltje of de prikpil beschermt tegen zwangerschap, maar niet tegen soa's. Alleen een condoom of beflapje verkleint de kans op overdracht tijdens seks. Het verschil tussen beschermen tegen zwangerschap en beschermen tegen een soa wordt vaak door elkaar gehaald.
Volgens het RIVM is een condoom het belangrijkste middel om de kans op een soa te verkleinen, terwijl hormonale anticonceptie daar geen rol in speelt (RIVM).
Veel mensen zijn op de pil overgestapt en gebruiken daardoor geen condoom meer, zonder erbij stil te staan dat de bescherming tegen soa's daarmee wegvalt. Het kan helpen om die twee dingen los van elkaar te bekijken.
Geen enkel middel sluit een soa volledig uit, maar een condoom kan de kans wel duidelijk verlagen.
Hoe weet je dan wat klopt voor jouw situatie?
Als mythes wegvallen, blijft één rustige boodschap over: alleen een test kan je echt duidelijkheid geven, ongeacht je aantal partners, klachten of relatievorm. Een soa is geen teken van schuld, maar iets wat je kunt laten checken wanneer jij daar behoefte aan hebt.
Twijfel je welke test bij jouw situatie past? Onze gids legt uit welke soa test je wanneer nodig hebt.
Wil je je breed laten checken, dan kun je kiezen voor een volledig soa-onderzoek. Heb je specifiek aan chlamydia gedacht, lees dan meer over chlamydia, klachten en hoe je je laat checken.
Hoe je ook test, het mag op jouw moment en in jouw tempo. Er is geen reden om je ergens voor te verantwoorden, en een uitslag geeft je vooral rust en richting.
Een soa laten checken is gewoon een stukje zorg voor jezelf.
Bronnen
- Soa Aids Nederland - hoe krijg je een soa (soaaids.nl)
- Thuisarts.nl - soa (thuisarts.nl)
- RIVM - soa (rivm.nl)
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur