Herpes bij de anus herken je aan kleine, pijnlijke blaasjes die openspringen en zweertjes achterlaten. De pijn is scherp en gaat vaak samen met branderigheid bij het poepen. De klachten komen in aanvallen terug, met periodes van niets ertussen.
Precies dat aanvalspatroon is het bruikbaarste onderscheid. Een kloofje of aambeien zeuren door; herpes komt en gaat.
De Europese richtlijn noemt herpes simplex als een van de meest voorkomende seksueel overdraagbare verwekkers in het anale gebied (de Vries, 2021). Toch gaan de meeste Nederlandse pagina's alleen over genitale herpes.
Hoe herken je herpes bij de anus?
Aan blaasjes met vocht die na een paar dagen openspringen, waarna er ondiepe zweertjes ontstaan die indrogen tot korstjes. Vaak gaat er een tintelend of prikkend gevoel aan vooraf, op precies de plek waar de blaasjes komen. Bij een eerste uitbraak kun je je ook grieperig voelen, met gezwollen klieren in de liezen.
De pijn valt op. Die is scherper dan bij de meeste andere anale klachten en wordt erger bij ontlasting.
Een eerste uitbraak is doorgaans het heftigst.
Daarna worden de aanvallen meestal milder en korter. Het bredere verhaal over het virus staat in herpes genitalis.
Waarmee wordt anale herpes vaak verward?
Met een anale fissuur, met aambeien en met wratjes. Alle drie zitten ze op dezelfde plek en geven ze klachten die van een afstandje op elkaar lijken. Het verschil zit in de vorm, het patroon en de pijn.
| Wat het is | Hoe het eruitziet | Pijn | Patroon |
|---|---|---|---|
| Herpes | Groepjes blaasjes, daarna zweertjes | Scherp, branderig | Aanvallen met vrije periodes |
| Anale fissuur | Een kloofje in de huidrand | Fel bij ontlasting, daarna zeurend | Aanhoudend tot het geneest |
| Aambeien | Zwelling of knobbeltje | Vaak dof, soms jeuk | Wisselend, vaak bij persen |
| Genitale wratten (HPV) | Vaste bloemkoolachtige wratjes | Meestal pijnloos | Blijven staan en groeien traag |
| Syfilis | Eén hard, pijnloos zweertje | Geen | Verdwijnt vanzelf, ziekte niet |
De laatste rij is de gevaarlijkste vergissing. Een pijnloos zweertje dat vanzelf weggaat, voelt als goed nieuws en kan syfilis zijn. Zie wratten bij de anus voor de HPV-kant.
Hoe krijg je herpes bij de anus?
Door huid-op-huidcontact met iemand die het virus bij zich draagt, meestal bij anale of orale seks. Een condoom verkleint het risico, maar dekt niet alle huid die contact maakt. De Europese richtlijn stelt dat condoomgebruik geen garantie geeft, omdat deze infecties zich ook zonder penetratie verspreiden (de Vries, 2021).
Overdracht kan ook plaatsvinden als de ander op dat moment geen blaasjes heeft.
Dat is de eigenschap die herpes zo wijdverspreid maakt en die niemand ziet aankomen. Hoe dat werkt staat in hoe krijg je herpes.
Hoe laat je anale herpes testen?
Het betrouwbaarst is een uitstrijkje van een vers blaasje of zweertje, dat het lab met een PCR onderzoekt. Dat werkt alleen zolang er iets zichtbaar is; is de plek al genezen, dan valt er niets af te nemen.
Een bloedtest bestaat ook, maar die zegt iets anders. Die toont antistoffen aan, dus dat je het virus ooit hebt opgelopen, niet waar het zit of dat je klacht daardoor komt.
Heb je nu klachten, ga dan naar de huisarts of de soa-poli zolang de blaasjes er zijn.
Wat een uitslag wel en niet betekent, werken we uit in de herpes test. Herpes zit niet in onze test op chlamydia, gonorroe en trichomonas; dat is een aparte test, en dat zeggen we liever eerlijk dan achteraf.
Wat doet een behandeling wel en niet?
Antivirale middelen kunnen een uitbraak korter en milder maken, vooral als je er vroeg mee begint. Ze halen het virus niet uit je lichaam. Dat blijft in de zenuwknopen zitten en kan later opnieuw actief worden.
Je huisarts schrijft dat voor; wij testen en behandelen niet.
Wat een middel wel en niet doet, staat in genitale herpes behandeling.
Komt anale herpes terug?
Vaak wel, en meestal in mildere vorm dan de eerste keer. Hoe vaak verschilt sterk per persoon, en veel mensen merken dat de aanvallen na de eerste jaren afnemen. Stress, ziekte en een verzwakt afweersysteem worden vaak als aanleiding genoemd.
Een terugkerende klacht op precies dezelfde plek is een sterke aanwijzing.
Neem twee mensen met eenzelfde eerste uitbraak, allebei rond hun 25e.
De een had daarna nog vier aanvallen in één jaar. De ander in vijf jaar geen enkele. Hetzelfde virus, een compleet ander beloop. Ik noem dat expres, omdat de cijfers die je online vindt zelden over jou gaan.
Het RIVM houdt de Nederlandse soa-cijfers bij via de centra seksuele gezondheid. Herpes wordt daar niet routinematig getest, juist omdat een positieve bloedtest zonder klachten weinig verandert aan wat je doet. Gaat het bij jou eerder om jeuk dan om blaasjes, lees dan jeuk aan de anus. En voor het volledige beeld van anale klachten: proctitis.
Bronnen
- de Vries HJC, et al. 2021 European Guideline on the management of proctitis, proctocolitis and enteritis caused by sexually transmissible pathogens. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2021. PMID 34057249.
- Chan PA, et al. Extragenital Infections Caused by Chlamydia trachomatis and Neisseria gonorrhoeae: A Review of the Literature. Infectious Diseases in Obstetrics and Gynecology, 2016. PMID 27366021.
- Calas A, et al. Prevalence of urogenital, anal, and pharyngeal infections with Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, and Mycoplasma genitalium: a cross-sectional study in Reunion island. BMC Infectious Diseases, 2021. PMID 33478403.
- Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Herpes simplex virus, factsheet. Geraadpleegd augustus 2026.
- RIVM, Soa-surveillance Nederland. Geraadpleegd augustus 2026.
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
Discreettest
Dr. Naimi, BIG-geregistreerde arts, ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen. Lees ons medisch beleid
