Ja, HPV is een soa. Het humaan papillomavirus wordt overgedragen via seksueel contact, en het is wereldwijd de meest voorkomende soa. Toch vindt geen enkele soa-test hem. Ook de onze niet.
Dat is een rare zin om als testaanbieder op te schrijven. We doen het toch, want de verwarring hierover kost mensen geld en rust.
Wie een "complete soa-check" boekt na het vinden van een wratje, krijgt straks een uitslag terug waarin HPV niet voorkomt. Niet omdat je het niet hebt, maar omdat er niet naar gekeken is. Hieronder lees je waarom, en wat je dan wel kunt doen.
Is HPV een soa?
Ja. HPV wordt overgedragen door huid-op-huidcontact tijdens seks en is daarmee een soa. Er zijn meer dan tweehonderd typen. Een deel geeft genitale wratten (vooral type 6 en 11), een ander deel kan na jaren celveranderingen geven (vooral type 16 en 18). De meeste mensen ruimen het virus vanzelf op.
Dat laatste is geen bijzin. Het is de kern van het hele verhaal.
Onderzoek naar het natuurlijke beloop laat zien dat HPV-infecties bij jonge vrouwen vooral komen en gaan, en dat het afweersysteem ze meestal zelf opruimt (Ho, 1998). HPV hebben is dus eerder de regel dan de uitzondering, en het is bijna nooit blijvend.
Waarom vindt een soa-test HPV niet?
Omdat HPV in je huidcellen leeft en niet in je bloed of urine. Een soa-panel zoekt naar antistoffen of naar DNA van bacteriën in bloed of urine. HPV zit daar niet. Om HPV aan te tonen moet je cellen afnemen van de plek zelf, en dat gebeurt in Nederland alleen bij de baarmoederhals.
Het is dus geen kwestie van een test die wij niet inkopen. Het is de biologie.
Stel: je ziet een wratje, je schrikt, en je boekt een panel met 8 bepalingen. Twee dagen later krijg je acht uitslagen terug: chlamydia negatief, gonorroe negatief, trichomonas negatief, hiv negatief, syfilis negatief, en zo verder. Allemaal geruststellend. En over het enige waar je wakker van lag, dat wratje, staat er niets. Niet omdat het er niet is, maar omdat geen van die acht bepalingen ernaar kijkt.
| Onderzoek | Wat het meet | Vindt het HPV? |
|---|---|---|
| Bloedtest | Antistoffen tegen hiv, syfilis, hepatitis, HSV | Nee |
| Urine-PCR | DNA van chlamydia, gonorroe, trichomonas, mycoplasma | Nee |
| Uitstrijkje of zelfafnameset | Hoogrisico-HPV in cellen van de baarmoederhals | Ja, maar alleen de hoogrisicotypen |
| De arts die kijkt | Zichtbare wratten op de huid | Ja, dit is de enige manier om wratten vast te stellen |
Lees die tabel nog even van onder naar boven. De enige twee methodes die iets over HPV zeggen, zijn een uitstrijk (alleen hoogrisico, alleen baarmoederhals) en een arts die naar je huid kijkt. Een buisje bloed doet niets van beide.
Is HPV hetzelfde als herpes?
Nee. Het zijn twee verschillende virussen die vaak door elkaar worden gehaald. HPV geeft vaste, pijnloze wratjes. Herpes (HSV-1 of HSV-2) geeft pijnlijke blaasjes die opengaan en weer genezen, en die in periodes terugkomen. Het belangrijkste praktische verschil: herpes is wél in bloed te testen, HPV niet.
Dat verschil bepaalt wat je nu moet doen.
Twijfel je of dat bultje een wrat of een blaasje is, dan zijn HSV-1 en HSV-2 in bloed te bepalen, met de kanttekeningen die we uitleggen in herpes genitalis. Het visuele onderscheid staat in hoe zien genitale wratten eruit.
Kun je HPV krijgen door zoenen?
Dat is onwaarschijnlijk als het gaat om genitale wratten. HPV verspreidt zich via huid-op-huidcontact van de genitale huid en slijmvliezen. Orale HPV bestaat wel, maar overdracht door gewoon zoenen is niet de gebruikelijke route. Zorgen over een zoen zijn in de praktijk zelden terecht.
Een condoom verlaagt het risico bij seks trouwens duidelijk, maar heft het niet op. Bij consistent condoomgebruik zag men 37,8 HPV-infecties per 100 persoonsjaren, tegen 89,3 bij zelden gebruik (Winer, 2006). Dat komt doordat een condoom niet alle huid bedekt die contact maakt.
Wat als er HPV is gevonden bij het bevolkingsonderzoek?
Dan is er hoogrisico-HPV aangetroffen in cellen van je baarmoederhals. Dat betekent niet dat je kanker hebt en meestal ook niet dat je iets moet doen. Het RIVM roept je op voor vervolgonderzoek, omdat men wil weten of er celveranderingen zijn. De meeste van deze infecties verdwijnen vanzelf.
Belangrijk: dit staat los van wratten. Hoogrisico-HPV geeft geen wratten, en laagrisico-HPV geeft geen celveranderingen.
Dat onderscheid werken we volledig uit in vaginale wratten. Volg voor de uitslag zelf altijd de brief van het bevolkingsonderzoek en het advies van je huisarts. De HPV-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma beschermt tegen een aantal typen, en na invoering van vaccinatie zagen onderzoekers in meerdere landen forse dalingen in infecties en wratten (Drolet, 2019).
Wat kun je dan wel laten checken?
De soa's die je niet ziet en niet voelt. Chlamydia en gonorroe verlopen vaak zonder klachten en zijn goed te vinden met een PCR op urine. Hiv, syfilis en hepatitis B zitten in het bloed. Dat zijn concrete vragen met concrete antwoorden, meestal binnen een paar dagen.
HPV levert je vooral vragen op. De rest levert je antwoorden op.
- Chlamydia, gonorroe en trichomonas: de PCR-test op urine.
- Hiv, syfilis en hepatitis B: het Virale Infecties Pakket.
- Zelf samenstellen: een test op maat.
Zie je een bultje, ga dan naar de huisarts. Thuisarts.nl legt uit wat er in dat consult gebeurt, en het duurt zelden lang. Wil je eerst begrijpen welke test bij welke vraag hoort, begin dan bij welke soa-test heb je wanneer nodig, of lees onze hub over genitale wratten en HPV.
Bronnen
- Steben M, Garland SM. Genital warts. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2014;28(7):1063-1073. PMID 25155525.
- Ho GY, Bierman R, Beardsley L, Chang CJ, Burk RD. Natural history of cervicovaginal papillomavirus infection in young women. N Engl J Med. 1998;338(7):423-428. PMID 9459645.
- Winer RL, Hughes JP, Feng Q, et al. Condom use and the risk of genital human papillomavirus infection in young women. N Engl J Med. 2006;354(25):2645-2654. PMID 16790697.
- Drolet M, Bénard É, Pérez N, et al. Population-level impact and herd effects following the introduction of human papillomavirus vaccination programmes: updated systematic review and meta-analysis. Lancet. 2019;394(10197):497-509. PMID 31255301.
- RIVM. Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker en HPV. Beschikbaar via rivm.nl.
- Thuisarts.nl (NHG). Ik heb genitale wratten. Beschikbaar via thuisarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Elk soa-testresultaat bij Discreet Test wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek klachten of behandelbeslissingen altijd met je huisarts, de GGD of een Centrum Seksuele Gezondheid.
Auteur
