In Nederland komen negen soa's het meest voor: chlamydia, gonorroe, genitale wratten, genitale herpes, syfilis, hiv, hepatitis B, trichomonas en schaamluis. Het RIVM registreerde in 2024 alleen al 20.174 keer chlamydia bij de Centra Seksuele Gezondheid, veruit de meest gevonden soa. Wat mij opvalt: de meeste mensen kennen er twee of drie bij naam, terwijl de lijst langer is en veel infecties helemaal geen klachten geven.
Hieronder zet ik ze op een rij. Per soa lees je hoe vaak die voorkomt en hoe je je ervoor kunt laten checken.
- Chlamydia
- Gonorroe (druiper)
- Genitale wratten (HPV)
- Genitale herpes
- Syfilis
- Hiv
- Hepatitis B
- Trichomonas
- Schaamluis
Soa Aids Nederland houdt daarnaast een paar minder bekende infecties bij, zoals schurft, shigella en mpox. Die laat ik hier buiten de lijst, omdat ze minder vaak als klassieke soa worden gecheckt.
Welke soa's zijn er in Nederland?
In Nederland zijn er negen soa's die het meest voorkomen: chlamydia, gonorroe, genitale wratten, genitale herpes, syfilis, hiv, hepatitis B, trichomonas en schaamluis. Sommige worden veroorzaakt door een bacterie, andere door een virus of een parasiet. Dat verschil bepaalt vaak hoe je je laat checken en of behandeling mogelijk is.
Volgens Soa Aids Nederland dragen mensen een soa soms lange tijd onbewust bij zich, omdat klachten kunnen uitblijven (Soa Aids Nederland). Een soa zegt niets over wie je bent of hoeveel partners je hebt gehad.
De volgorde hieronder loopt ruwweg van vaak naar minder vaak. Geen enkele soa op deze lijst is iets om je voor te schamen.
1. Chlamydia: de meest voorkomende soa
Chlamydia is een bacteriële soa en de meest gevonden soa in Nederland. Het RIVM telde in 2024 ruim 20.000 chlamydia-diagnoses bij de Centra Seksuele Gezondheid (RIVM). Vaak geeft chlamydia geen klachten, waardoor je het kunt hebben en doorgeven zonder het te merken.
Als er wel klachten zijn, kan dat afscheiding of een branderig gevoel bij het plassen zijn. Een arts kan chlamydia met antibiotica behandelen.
Je kunt chlamydia laten checken met een urine- of bloedtest, bijvoorbeeld samen met gonorroe en trichomonas in de chlamydia-, gonorroe- en trichomonas-check.
2. Gonorroe (druiper)
Gonorroe, in de volksmond druiper, is ook een bacteriële soa. In 2024 registreerde het RIVM 13.952 gonorroe-diagnoses, en dat aantal ligt de laatste jaren hoog. Gonorroe kan afscheiding of een branderig gevoel geven, maar verloopt soms zonder klachten.
Net als chlamydia is gonorroe met antibiotica te behandelen. Omdat de klachten op elkaar lijken, worden de twee vaak samen gecheckt.
Twijfel je welke klachten bij welke soa horen? We beschrijven ze in ons overzicht van soa-symptomen bij mannen en vrouwen.
3. Genitale wratten (HPV)
Genitale wratten worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV), een virus dat veel mensen ooit oplopen. De wratjes zijn soms zichtbaar rond de geslachtsdelen of anus, maar HPV zelf geeft vaak geen klachten. Lang niet iedereen met HPV krijgt wratten.
Een standaard soa-test op bloed of urine vindt HPV meestal niet. Een arts kan naar de wratten kijken en beoordelen wat past.
Waarom een gewone soa-test HPV niet oppikt, leggen we uit in ons artikel over HPV als soa.
4. Genitale herpes
Genitale herpes komt door het herpes-simplexvirus (HSV). Het kan pijnlijke blaasjes of zweertjes geven, maar verloopt bij veel mensen mild of zonder duidelijke klachten. Het virus blijft daarna sluimerend in het lichaam en kan af en toe terugkomen.
Herpes wordt meestal vastgesteld door een arts, met een uitstrijkje van een blaasje tijdens een uitbraak. Een thuistest op bloed hoort hier doorgaans niet bij.
Een uitbraak is vervelend, maar zelden gevaarlijk. Een arts kan meedenken over wat de klachten kan verlichten.
5. Syfilis
Syfilis is een bacteriële soa die in stadia verloopt. In 2024 telde het RIVM 1.798 syfilis-diagnoses, meer dan het jaar ervoor. Het eerste teken is vaak een pijnloze zweer, die vanzelf weer verdwijnt terwijl de infectie blijft.
Dat vind ik het verraderlijke aan syfilis: juist omdat dat eerste teken zo onopvallend is, blijft de infectie soms lang onopgemerkt. Een arts kan syfilis met antibiotica behandelen.
Syfilis is met een bloedtest op te sporen. Je kunt je hiervoor los laten checken of als onderdeel van een bredere soa-test.
6. Hiv
Hiv is een virus dat het afweersysteem aantast. Het RIVM registreerde in 2024 ongeveer 413 nieuwe hiv-diagnoses. Kort na besmetting kunnen griepachtige klachten optreden, maar daarna merk je vaak lange tijd niets.
Hiv is niet te genezen, maar met medicijnen wel goed te behandelen, zodat het virus onderdrukt blijft. Vroeg weten waar je staat, geeft daarbij rust en richting.
Een hiv-test werkt betrouwbaar na de zogeheten windowfase. Je kunt je hiervoor laten checken met een hiv-test.
7. Hepatitis B
Hepatitis B is een virusinfectie van de lever die seksueel overdraagbaar is. Veel mensen hebben geen klachten, terwijl anderen moeheid of geelzucht ervaren. Tegen hepatitis B bestaat een vaccinatie.
De infectie is met een bloedtest op te sporen. Virale infecties zoals hiv en hepatitis kun je samen laten checken met het virale infecties pakket.
Een arts kan uitleggen wat een uitslag betekent en of vervolgstappen passen.
8. Trichomonas
Trichomonas is een soa die wordt veroorzaakt door een eencellige parasiet. Bij vrouwen kan het afscheiding of jeuk geven, bij mannen verloopt het meestal zonder klachten. De infectie is met antibiotica te behandelen.
Trichomonas wordt vaak samen met chlamydia en gonorroe gecheckt, omdat de klachten op elkaar kunnen lijken.
Zo hoef je niet per soa apart na te denken, maar check je de drie in één keer.
9. Schaamluis
Schaamluis wordt veroorzaakt door kleine luizen die in het schaamhaar leven. Het bekendste teken is jeuk, en soms zie je de luizen of hun eitjes zitten. Het is vervelend, maar ongevaarlijk.
Voor schaamluis is meestal geen laboratoriumtest nodig, omdat je de luizen vaak zelf kunt zien. Een middel uit de apotheek helpt doorgaans om ze te verwijderen.
Bij twijfel kan een arts of de apotheek meekijken.
Welke soa's geven vaak geen klachten?
Veel soa's geven lange tijd geen of nauwelijks klachten, vooral chlamydia, gonorroe en hiv. Daardoor kun je een soa hebben en doorgeven zonder dat je iets merkt. Geen klachten is dus geen bewijs dat je niets onder de leden hebt.
Volgens Thuisarts.nl verlopen soa's regelmatig zonder klachten, waardoor een test soms de enige manier is om zekerheid te krijgen (thuisarts.nl).
Dit vind ik het lastigste stuk om uit te leggen: je voelt je prima en toch kan er iets spelen. Juist dan geeft een test mij meer rust dan blijven afwachten.
We leggen apart uit waarom testen zonder klachten alsnog zinvol kan zijn.
Welke soa's kun je thuis laten checken?
Een deel van de soa's kun je met een thuistest laten checken via bloed of urine: chlamydia, gonorroe, trichomonas, syfilis, hiv en hepatitis B. Genitale wratten, genitale herpes en schaamluis vragen meestal om een blik van een arts. Hieronder zie je per soa welke route past.
| Soa | Type | Vaak klachten? | Zo laat je je checken |
|---|---|---|---|
| Chlamydia | Bacterie | Vaak niet | Thuistest (urine of bloed) |
| Gonorroe | Bacterie | Soms | Thuistest (urine of bloed) |
| Genitale wratten (HPV) | Virus | Soms zichtbare wratjes | Arts bekijkt de wratten |
| Genitale herpes | Virus | Soms blaasjes | Arts neemt een uitstrijkje bij klachten |
| Syfilis | Bacterie | Vaak mild | Bloedtest |
| Hiv | Virus | Vaak niet | Bloedtest (na de windowfase) |
| Hepatitis B | Virus | Vaak niet | Bloedtest |
| Trichomonas | Parasiet | Soms | Thuistest (urine of bloed) |
| Schaamluis | Parasiet | Jeuk, zichtbare luizen | Vaak zelf te zien, middel uit de apotheek |
Wil je weten welke test bij jouw situatie past, dan helpt onze gids welke soa-test je wanneer nodig hebt je op weg.
Hoe kies je wat bij jouw situatie past?
Als je de lijst zo ziet, valt me vooral op hoe verschillend soa's zijn: de een geeft blaasjes, de ander jarenlang niets. Precies daarom kan alleen een test je echt duidelijkheid geven. Sommige mensen kiezen ervoor om zich periodiek te laten checken, bijvoorbeeld na een nieuwe partner.
Stel je hebt vorige maand losse seks gehad en nu twijfel je. Dan kun je op je eigen moment en in je eigen tempo een test doen, zonder dat je je ergens voor hoeft te verantwoorden.
Een soa laten checken is gewoon een stukje zorg voor jezelf.
Bronnen
- RIVM, Thermometer seksuele gezondheid, cijfers 2024 (2025) (rivm.nl)
- Soa Aids Nederland, Alle soa's (2025) (soaaids.nl)
- Thuisarts.nl, Soa (2024) (thuisarts.nl)
- World Health Organization, Sexually transmitted infections fact sheet (2024) (who.int)
Elk bloedtestresultaat bevat een professionele beoordeling door een BIG-geregistreerde arts. Bespreek voor behandelbeslissingen je resultaten met je huisarts.
Auteur
