In Nederland krijgt elke zwangere vroeg in de zwangerschap standaard een bloedtest aangeboden op hiv, syfilis en hepatitis B. Dat gebeurt via je verloskundige of huisarts, als onderdeel van de prenatale screening. Het doel is simpel: een infectie op tijd vinden, zodat je samen met je zorgverlener kunt handelen. Andere soa's, zoals chlamydia, zitten niet standaard in dat pakket.
Veel mensen weten niet dat dit standaard gebeurt. Ik vind dat jammer, want het is een van de rustigste vormen van zekerheid die er bestaat.
Welke soa's worden standaard getest in de zwangerschap?
De standaard prenatale screening in Nederland test op hiv, syfilis en hepatitis B. Volgens het RIVM krijgt iedere zwangere dit aangeboden bij de eerste controle. Chlamydia, gonorroe en trichomonas horen er niet standaard bij; die worden alleen op indicatie of op eigen verzoek getest.
| Soa | Standaard aangeboden in de zwangerschap? |
|---|---|
| Hiv | Ja, via de verloskundige (prenatale screening) |
| Syfilis | Ja, via de verloskundige (prenatale screening) |
| Hepatitis B | Ja, via de verloskundige (prenatale screening) |
| Chlamydia en gonorroe | Niet standaard; op indicatie of eigen verzoek |
Deze tabel beschrijft de praktijk, het is geen medisch advies. Wat in jouw geval wordt aangeboden, bespreek je met je verloskundige.
Waarom is soa-testen in de zwangerschap belangrijk?
Sommige soa's kunnen tijdens de zwangerschap of bevalling op de baby worden overgedragen. Juist daarom wordt er vroeg getest, zodat een zorgverlener op tijd kan meedenken. Hoe groot een risico is, verschilt per infectie en per situatie.
Bij syfilis is dat goed onderzocht. Een grote overzichtsstudie (Gomez e.a., Bulletin of the World Health Organization, 2013) liet zien dat onbehandelde syfilis tijdens de zwangerschap samenhing met een verhoogde kans op ernstige uitkomsten voor de baby. Tijdige opsporing en zorg zijn daarom belangrijk.
Wat als je een soa hebt tijdens de zwangerschap?
Een soa tijdens de zwangerschap betekent vooral: nu is het bekend, en je verloskundige of arts kan meedenken over de vervolgstappen. Voor veel soa's bestaat er zorg die ook tijdens de zwangerschap mogelijk is. Wat past, beoordeelt je zorgverlener altijd persoonlijk.
Wil je meer weten over de stadia en tekenen van syfilis, lees dan syfilis: stadia, eerste tekenen en testen. Twijfel je over een symptoom, stel het dan niet uit en bel je verloskundige.
Kun je je laten checken voordat je zwanger wordt?
Ja, en voor veel stellen is dat een rustig moment om het te doen. Een soa-check vóór een zwangerschap geeft duidelijkheid op een moment dat er nog geen tijdsdruk is. Hoe dat eruitziet, lees je in soa en kinderwens: testen voor je zwanger wilt worden.
Wil je je vóór een zwangerschap anoniem laten checken, dan kun je bij ons bijvoorbeeld een hiv-test of een hepatitis-screening doen. Welke soa-test in welke situatie past, lees je in onze gids welke soa-test heb je wanneer nodig?. Ben je al zwanger, volg dan de screening via je verloskundige.
Veelgestelde vragen over soa-testen en zwangerschap
Moet ik zelf om een soa-test vragen als ik zwanger ben? De test op hiv, syfilis en hepatitis B krijg je standaard aangeboden via je verloskundige. Wil je daarnaast op iets anders getest worden, bespreek dat dan met haar of hem.
Is de standaard screening verplicht? Nee, je mag de screening weigeren. Je verloskundige legt uit wat het inhoudt, zodat je een eigen keuze kunt maken.
Kan ik tijdens de zwangerschap anoniem bij jullie testen? Onze test is bedoeld voor wie zich los van de zorg wil laten checken, bijvoorbeeld vooraf. Ben je al zwanger, laat de screening dan via je verloskundige lopen, zodat alles bij je dossier hoort.
Wat als ik vóór mijn zwangerschap een soa had? Bespreek dat met je verloskundige bij de eerste controle. Zo kan zij of hij meekijken of er iets nodig is.
Beschermt een eerdere test mij voor de hele zwangerschap? Niet automatisch. Loop je tijdens de zwangerschap nieuw risico, bespreek dat dan altijd met je zorgverlener.
Elk soa-resultaat bij ons wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Ben je zwanger of heb je een kinderwens, volg dan de zorg en screening via je verloskundige of huisarts; dit artikel is uitleg, geen medisch advies.
Bronnen
- RIVM, Zwangerschapsscreening infectieziekten
- Soa Aids Nederland, Soa en zwangerschap
- Thuisarts.nl, Zwangerschap
- Gomez GB e.a. Untreated maternal syphilis and adverse outcomes of pregnancy: a systematic review and meta-analysis. Bull World Health Organ. 2013 (PMID 23476094).
Auteur
